Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların klinik özellikleri ile ebeveynin depresyon, anksiyete, stres düzeyi ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişki

Amaç: Çalışmamızda; otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların klinik özelliklerinin; ebeveynin ruhsal problemleri ve duygu düzenleme güçlükleri ile ilişkisinin, ebeveynin ruh sağlığı ölçümleri ve otizm kliniği arasındaki ilişkide ebeveyn duygu düzenleme güçlüklerinin olası rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Örneklemi OSB tanılı 3-15 yaş aralığındaki toplam 153 olgu ve anne oluşturdu. Sosyodemografik veri formu, Otizm Davranış Kontrol Listesi (ODKL), Güçler Güçlükler Anketi (GGA)-ebeveyn formu, Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği-21 (DASÖ-21), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) kullanıldı. Bulgular: Anne depresyon, anksiyete, stres puanları; ODKL-toplam ve GGA-toplam puanları ile pozitif korelasyon gösterdi. ODKL-toplam ve GGA-toplam puanları; DDGÖ-toplam puanı ile pozitif korele idi. Anne-depresyon puanı ile ODKL-toplam puanı arasındaki ilişkide; DDGÖ- farkındalık alt boyutunun, anne-anksiyete puanı ile ODKL-toplam puanı arasındaki ilişkide ise DDGÖ- kabul, farkındalık ve strateji alt boyutlarının moderatör olduğu saptandı. Anne-stres puanı ile ODKL-toplam puanı arasındaki ilişkide; DDGÖ-farkındalık ve strateji alt boyutları moderatör idi. Anksiyete puanı ve stres puanı ile GGA-toplam güçlük puanı arasındaki ilişkilerde sırasıyla; DDGÖ-kabul, dürtü, farkındalık ve strateji alt boyutları ve DDGÖ-kabul, dürtü, farkındalık ve strateji alt boyutlarının moderatör olduğu bulundu. Anne-stres puanı ile GGA-dikkat eksikliği/hiperaktivite puanı arasındaki ilişkide; DDGÖ-toplam puanının tam aracı rolü saptandı. Sonuç: Çalışmamızda annenin depresyon, anksiyete, stres semptomlarının otizmli çocuğun klinik belirtileriyle olan ilişkisini annenin duygu düzenleme güçlüğünün etkilediği hem düzenleyici hem aracı rolü olduğu gösterilmiştir. Ebeveynlerin ruh sağlığının otizm kliniğiyle yakından ilişkili olduğunu gösteren çalışmamız; ebeveyn ruh sağlığına yönelik müdahalelerin hem çocuk hem de ebeveyn için olumlu etkilerinin olabileceğine ve ebeveyn duygu düzenleme güçlüklerinin müdahalelerin önemli bir hedefi olması gerektiğine işaret etmiştir. Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Depresyon, Duygu Düzenleme Güçlüğü, Otizm Spektrum Bozukluğu, Stres