Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocukların annelerinde görülen depresyon-anksiyete belirtileri ve damgalanma algısı

Amaç: Çalışmamızda, otizm spektrum bozukluğunun (OSB), bu bozukluğa sahip çocukları annelerinde içselleştirilmiş damgalanma algısı, depresyon, anksiyete belirtileri ve yaşam kalitesi üzerine etkisi araştırılmıştır. Yöntem: Araştırmamız, 20 Nisan-25 Aralık 2017 tarihleri arasında, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniğine başvuran ve OSB tanısı ile en az 6 ay süreyle takip edilen 69 hastadan oluşmaktadır. Hastaların bireysel ve ailesel özelliklerini değerlendiren sosyodemografik veri formu klinisyen tarafından dolduruldu. Hastaların annelerine Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ) ve Otizmde Yaşam Kalitesi Anketi-Ebeveyn Sürümü (OYKAES)uygulandı. Bulgular: Araştırmada bulunan 69 hastanın 58'i erkek (%84), 11'i kız (%16) çocuktu ve yaş ortalaması 4,5±1,3 yıl idi. Babaların yaş ortalaması 37,1±6,6; annelerin yaş ortalaması 32,7±5,6 olarak tespit edildi. Hastaların annelerinin içselleştirilmiş damgalanma algısı, depresyon ve anksiyete belirtilerinin orta düzeyde olduğu saptandı. Hastaların annelerinin yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti puanları düşük bulundu. Özel eğitim alan hastaların annelerinde içselleştirilmiş damgalanma algısının daha yüksek olduğu saptandı. Annelerin eğitim düzeyi arttıkça içselleştirilmiş damgalanma algısının azaldığı tespit edildi. İçselleştirilmiş damgalanma algısı ile anksiyete ve depresyon belirtileri arasında anlamlı pozitif ilişki saptandı. Anksiyete belirtileri ile depresyon belirtileri arasında anlamlı pozitif korelasyon tespit edildi. İçselleştirilmiş damgalanma algısı, anksiyete ve depresyon belirtileri ile anne yaşam kalitesi ölçeği, çocuk sorunlu davranış ölçeği ve yaşam memnuniyeti skoru arasında anlamlı negatif ilişki olduğu saptandı. İçselleştirilmiş damgalanma algısı, anksiyete ve depresyon belirtileri arttıkça annenin yaşam kalitesinin düştüğü sapandı. Hastaların sorunlu davranışları arttıkça içselleştirilmiş damgalanma algısı, depresyon ve anksiyete belirtilerinin arttığı tespit edildi. 10 değişken veri ile uygulanan faktör analizinde 3 ana faktör tespit edildi. Bu faktörler anne zorlukları, yaş ve annenin eğitim düzeyi olarak değerlendirildi. Sonuç: Bu çalışmayla otizm tanısıyla takip edilen çocukların annelerinin eğitim düzeyi arttıkça içselleştirilmiş damgalanma algısının azaldığını saptadık. Annelerin depresyon belirtileri arttıkça anksiyete belirtileri ve içselleştirilmiş damgalanma algısının arttığını gösterdik. Annelerin içselleştirilmiş damgalanma algısı arttıkça yaşam kalitesinin düştüğünü saptadık. Çocukların sorunlu davranışlarının annelerde içselleştirilmiş damgalanma algısını arttığını gösterdik. Yaptığımız faktör analizi ile çalışmamızda annenin yaşadığı zorlukların en büyük faktör olduğunu saptadık. Bizim çalışmamız; çocuğunda otizm tanısı olan annelerin içselleştirilmiş damgalanma algısı, anksiyete-depresyon belirtileri ve yaşam kalitesini araştıran bir çalışma olarak bu sorunların ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Otizm, annede damgalanma algısı, depresyon, anksiyete