Öğretmen gelişiminde sorumluluk ve otoritenin bireylerce sahiplenilmesi yaklaşımı: Yapısalcı görüş

Bu sorun-çözme (action research) yaklaşımlı öğretmen geliştirme çalışmasında iki ana amaç hedeflenmiştir: i) Öğretmenlerin kendi öğretim teknikleriyle ve öğretim ortamlarıyla ilgili nasıl bir duruma sahip olduklarının farkına varmalarını sağlamak ve onları buldukları sorunların çözümünü bulmaya yönlendirmek, ii) Çalışmadaki öğretmenlerle aynı süreçten geçecek olan araştırmacıda da öğretmen gelişim programlarının nasıl hazırlanıp, nasıl yürütüleceği konusunda bir anlayış geliştirmek. Yukarıda belirtilen amaçlara ulaşabilmek için aşağıdaki sorulara cevap bulmaya çalışılmıştır: i) Sorun çözme (action research) yaklaşımı, kullanılan öğretim yöntemleri açısından öğretmenlerin iyi ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya çıkarır mı? ii) Ne gibi etmenler öğretmenlerin gelişim programlarına etkin bir şekilde katıl malarını sağlar? iii) Çalışmaya katılan öğretmenlerin öğretmen gelişimini sağlayan özellikler konusundaki kişisel teorileri nelerdin? iv) Öğretmenlerin öğretmen gelişimini sağlayan özellikler konusundaki kişisel teorilerinde içeriksel değişiklikler oluşur mu? v) Çalışmaya katılan öğretmenlerin öğretmen gelişimine yol açan özellikler konusundaki kişisel teorilerinde yapısal değişiklikler oluşur mu?IV vi) Öğretmenlerin kendi öğretmenlikleri ve ideallerindeki öğretmen konularındaki kişiseL teorilerinin yapılanmasının niteliği nedir? Çalışmanın verileri, bilişsel kavram (teori) listeleri (repertory grids), birebir görüşmeler, günce, ve anket yoluyla toplanmıştır. Kişisel kavram değişiklikleri Rep Grid 2 bilgisayar programındaki FOCUS ve Exchange grid istatistik çözümlemeleriyle ortaya konulmuştur. Bu verilerden elde edilen dönütlerin içerik çözümlemeleri de yapılmıştır. Bu verilerden aşağıda sunulan sonuçlar elde edilmiştir: i) Sorun-çözme (action research) yaklaşımı, kullanılan öğretim yöntemleri açısından öğretmenlerin iyi ve gelişmesi gereken yönlerini ortaya çıkarmaltadır. ii) Öğretmenler, neyi, nasıl yapmaları gerektiği söylendiğinde değil, kişisel deneyim, sorun çözme yaklaşımı ve grup tartışması yoluyla öğrenmektedirler, iii) Sunu-tartışma yaklaşımlı öğretmen geliştirme aktiviteleri bireyleri işbirliğine yönelttiği ve soruları rahatça dile getirme ortamı sağladığı için öğretmenlerin yenilikleri kavramalarına katkıda bulunmaktadır, iv) Proje yazımı ve günce tutma kullanılan öğretim yöntemi ve sınıf içi faaliyetleri konusunda öğretmenlerin yeni bakış açıları geliştirmelerine yardımcı olmaktadır, v) İşbirliğiyle gelişim (Cooperative Development) çerçevesinde sunulan aktiviteler, öğretmenlerin sorun-çözme (action research) yaklaşımında kullanmaları gereken becerileri kazanmalarını sağlamaktadır, vi) Kişisel teoriler konusal ve hierarşik olarak organize edilmektedirler, vii) Öğretmenler değişim süreci içerisinde var olan teorilerini yeni deneyimler edindikçe daraltmakta, genişletmekte ve/veya netleştirmektedirler, viii) Kişisel teorilerin içeriğindeki değişimler var olan teorilere yüklenen yeni anlamları kısıtlı kalmaktadır. ix) Öğretmenlerin yapısal teorilerinde önemli değişiklikler oluşmaktadır. Bu değişiklikler edinilen yeni tecrübelerle orantılıdır. Anahtar Kelimeler: Öğretmen Gelişimi, Öğrenmede Problem Çözme Yaklaşımı, Sorun- Çözme Yaklaşımı, Değişim, Bilişsel Kavram Toplama Tekniği