Oya Baydar'ın romanlarına toplumsal cinsiyet odaklı bir yaklaşım

18. yüzyılın son çeyreğinde ortaya çıkan feminizm, kadına yönelen cinsiyetçi baskı ve sömürüye karşı mücadele veren bir hareket olarak hukuki bir zeminde ortaya çıkmış, bu mücadele siyasi talepler içeren ve kadının varlığının tanınmasını sağlayan kimi kazanımları beraberinde getirmiştir. Toplumsal cinsiyet adını verdiğimiz kabullerin kadını tutsak kılmasını reddeden feminizm, eleştirilerinin hedefine kadının iradesini yok sayan ataerkil toplumu ve kurumlarını oturtmuştur. Kadın ve erkeğin biyolojik farklılığını gerekçe gösteren toplumsal cinsiyet, kadını erkeğin hizmetinden sorumlu kılarak eve hapsetmiştir. Evlilik ve annelikle birlikte kadının kuşatılmışlığı derinleşmiş, benliğini keşfedememesi ve toplumun dayattığı rollere bürünmesi yabancılaşmasına neden olmuştur. Bu çalışmada Oya Baydar romanları, toplumsal cinsiyet rollerine uygunluk ve aykırılıkları açısından incelenmiştir. Feminist yaklaşımlardan yola çıkılarak yapılan bu incelemede Baydar'ın kadın karakterleri farklı kuşakları temsil etmekte, kuşaklararası bu farklılık kadınların mücadelesinin çıkış noktasında da değişikliklere neden olmaktadır. Kadınlık hâllerinde tek faktör zaman değildir, sınıfsal farklılıklar da kadınlığı belirleyen faktör olarak sunulmuştur. Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında değerlendirdiğimiz kadın karakterlerin ortak paydası ise anneliği geleneksel kalıpların gölgesinde yaşamalarıdır. Baydar, kadın meselesini varoluşsal yaklaşımla ele alırken toplumsal cinsiyetin erkekleri mahkûm ettiği gerçeğini de irdelemiş, ataerkil normları aykırı erkeklikler üzerinden de eleştirmiştir. Anahtar Kelimeler: Feminizm, toplumsal cinsiyet, varoluşçuluk, Oya Baydar