Özbek yazar Abdülhamid Süleyman Çolpan'ın "Gece ve Gündüz" romanının yapı ve tema bakımından incelenmesi

Çağdaş Özbek edebiyatının öncü isimlerinin başında gelen Abdülhamid Süleyman Çolpan, şiir, tiyatro ve roman türlerinde kaleme aldığı eserlerle Özbek halkının millî bilincini ve kültürel kimliğini yansıtan önemli bir aydındır. Bu çalışmada, yazarın roman türünde verdiği tek eser olan "Gece ve Gündüz" adlı roman yapı ve tema bakımından ele alınmıştır. Roman, Özbek halkının baskı dönemi koşullarında sömürgeciliğe karşı duruşunu, kimlik arayışını ve özgürlük mücadelesini, bireylerin yaşantıları üzerinden toplumun genel yapısıyla bir araya getirerek anlatmaktadır. Başkarakter Zebinisahan, sistemin kurban ettiği bireyleri temsil eden bir karakterdir. Eserin önemli karakterlerden Miryakub'un yaşadığı iç dünyasındaki dönüşüm ise ceditçilik düşüncesinin toplumda amaçladığı değişimlerin bir yansımasıdır. Roman, geçmiş dönemin siyasi ve kültürel atmosferini gözler önüne seren önemli bir anlatı özelliği taşımaktadır. Çolpan'ın edebî dili ve sembolik anlatımı, romanı yalnızca bir kurgu olmaktan çıkarıp, dönemin toplum düzeni ve yönetim ilişkilerini yansıtan önemli bir belge hâline getirmiştir. Bu çalışma, Gece ve Gündüz romanı üzerinden Çolpan'ın edebî yaklaşımını ve Özbek edebiyatındaki yerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.