Özgün baskı atölye eğitiminde sürdürülebilir odaklı yaratıcılığın geliştirilmesi: Bir eylem araştırması

Bu çalışmanın amacı, özgün baskı atölye derslerinde sürdürülebilir yaratıcılık odaklı etkinliklerin uygulanabilirliğini ve etkilerini değerlendirmektir. Araştırmada özgün baskı atölye derslerinde sürdürülebilirlik odaklı yaratıcılığın geliştirilmesi, yeni uygulamaların ortaya konulması planlandığı için "eylem araştırması deseni" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, araştırmanın alt amaçları çerçevesinde iki farklı örnekleme yöntemi ile oluşturulmuştur. Araştırmada 1. Alt amaç için farklı üniversitelerde özgün baskı atölye dersini yürüten üç öğretim elemanı ve Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Resim-iş Anabilim dalında öğrenim gören 4. Sınıf dört görsel sanatlar öğretmen adayı oluşturmuştur. Bu katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yaklaşımlarından ölçüt örnekleme belirleyici olmuştur. Araştırmanın 2. Alt amacı için ise çalışma grubunu Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Resim-iş Anabilim dalında öğrenim gören oniki görsel sanatlar öğretmen adayı oluşturmuştur. Bu katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örneklemiyle belirlenmiştir. Araştırmada veriler iki aşamada toplanmıştır. İlk aşamada öğretim elemanları ve daha önce özgün baskı atölye dersini deneyimleyen öğretmen adayları ile görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerde sürdürülebilirlik odağında özgün baskı atölye eğitiminin mevcut durumu hakkında bilgiler elde edilmiştir. İkinci aşamada ise eylem planları geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Bu süreçte veriler; kişisel bilgi formu, özdeğerlendirme formu, yansıtıcı günlük, araştırmacı günlüğü ile süreçten elde edilen sanatsal çalışmalardan ve odak grup görüşmesinden elde edilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretim elamanlarının, toksik içerikli materyal kullanımından hem kendi sağlıklarında yarattığı tehdit hem de öğrencilerin sağlığında yarattığı tehdit nedeniyle uzaklaşma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Su bazlı baskı boyalarının ve çeşitli özgün baskı materyallerinin maliyetli olması nedeniyle ya da geleneksel tekniklerin bazı önemli materyallerine ulaşmada zorlandıkları için atölye ortamında farklı çözümlere gittikleri görülmektedir. Materyal kullanımında daha ekonomik davranma, atık materyallerin ders sürecinde sıklıkla kullanımı, asit ya da solvent gibi toksik içeriklerin kullanılma zamanlarının planlanması gibi çözümler öğretim elamanları tarafından başvurulan yöntemlerdir. Benzer şekilde öğretmen adayları da ders sürecinde asit, solvent gibi toksik içerikleri kendi sağlıkları açısından sakıncalı bulmaktadır. Araştırma bulguları öğretim elemanlarının sürdürülebilir yaratıcılık üzerinden anlatılar yaratmaya yönelik etkinliklere ise daha sınırlı bağlamda yer verdiğini göstermektedir. Sürdürülebilir yaratıcılık odaklı özgün baskı atölye süreci, öğretmen adaylarına bilişsel, duyuşsal ve sosyal bağlamda katkılar sunmuş, atık malzemelerin sanatsal dönüşümü ve yeni kompozisyonlar yaratma konusunda yaratıcı düşünmeye teşvik etmiştir. Öğretmen adayları özellikle yaratıcı eylem sürecinde çevreye dair sorumluluklarını sorgulamışlardır. Çevre odaklı eğitim programlarının önceliğe aldığı işbirlikli çalışabilme ve birlikte fikir üretmenin değerini kavramaya dönük tutumlar göstermişlerdir. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir yaratıcılık, Özgün baskı, Toksik materyal