Palyatif bakım kliniğinde çalışan hemşirelerin enteral beslenme uygulamalarına ilişkin öz yeterliliklerinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma palyatif bakım hemşirelerinin enteral beslenme uygulamalarına ilişkin öz yeterliliklerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışma Ekim-Aralık 2024 tarihleri arasında online anket formu üzerinden sosyal medya yoluyla kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak palyatif bakım kliniklerinde çalışan hemşirelerle gerçekleştirilmiştir. Veri toplamada katılımcılara 'Katılımcı Bilgi Formu' ve 'Hemşireler İçin Enteral Beslenme Uygulamaları Öz-Yeterlik Ölçeği` (HİEBU-ÖYÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan 150 hemşirenin yaş ortalamasının 33,9±8,2 olduğu, çoğunluğunun kadın (%76, n=114), çoğunluğunun (%91,4, n=137) lisans/lisansüstü eğitimli oldukları belirlenmiştir. Katılımcıların %51,3'ünün (n=77) 7 yılın üstünde çalışma deneyimine sahip olduğu, %52'sinin (n=78) palyatif bakımda çalışma süresinin 3 yılın üzerinde olduğu saptanmıştır. Katılımcıların çoğunluğunun (%90,7, n=136) çalıştığı kurumda nütrisyon destek ekibinin bulunduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %60,7'sinin (n=91) lisans eğitimi sonrasında nütrisyon desteğine yönelik eğitim aldığı, bu eğitimin çoğunlukla (%69,2, n=63) hizmet içi eğitim kapsamında olduğu saptanmıştır. Katılımcıların çoğunun aldıkları eğitimi (%68,1, n=62) ve enteral beslenme uygulamalarına ilişkin bilgi düzeylerini (%68, n=102) kısmen yeterli bulduğu saptanmıştır. Katılımcıların HİEBU-ÖYÖ toplam puan ortalamasının 154,6±24,8 olduğu saptanmıştır. Ölçek puanları değerlendirildiğinde, hemşirelerin enteral beslenme uygulamalarına ilişkin öz yeterliliklerinin yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların HİEBU-ÖYÖ puanı yaşa, cinsiyete, medeni duruma, eğitim durumuna, çalışılan kuruma, mesleki deneyime, palyatif bakım kliniğinde çalışma süresine, çalışılan kurumda nütrisyon destek ekibinin varlığına göre değerlendirildiğinde gruplar arası fark saptanmamıştır. Çalışmamızda nütrisyon desteğine yönelik eğitim alan ve aldığı eğitimin yeterli olduğunu düşünen katılımcıların ve enteral beslenme uygulamalarına ilişkin bilgi düzeyini yeterli değerlendiren katılımcıların HİEBU-ÖYÖ puanları daha yüksek bulunmuştur. Bu bağlamda, eğitimin öz yeterlilik üzerine pozitif etkisi olduğu gözlenmiştir. Sonuç: Çalışmamızda palyatif bakım hemşirelerinin enteral beslenme uygulamalarına ilişkin öz yeterliliklerinin yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ancak hemşirelerin öz yeterliliklerini geliştirmek için kanıta dayalı uygulamalar benimsenerek periyodik mesleki eğitim programlarının düzenlenmesi, eğitimlere katılımının teşvik edilmesi ve kliniklerde beslenme protokollerinin oluşturulması önerilir. Palyatif bakım hemşirelerinin bilgi ve uygulama becerilerine ilişkin öz yeterliliklerini arttırıcı faaliyetlerin yapılmasının hasta bakım kalitesine olumlu etkisinin olabileceği öngörülmektedir. Anahtar kelimeler: Palyatif Bakım, Enteral Beslenme, Öz Yeterlilik