Pamukta kullanılan tohum ilaçlarının bal arılarına toksik etkisinin belirlenmesi

Amaç: Geniş alanlarda tarımı yapılan pamuk bitkisinde kullanılan tohum ilaçlarındaki bazı etkili maddelerin (clothianidin, metalaxyl-M, azoxystrobin ve fludioxonil) bal, arı ve polendeki kalıntıları ve bunların bal arılarına etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Pamuk tohumları bir insektisit (clothianidin) ve bir fungisit (azoxystrobin+ fludioxonil+ metalaxyl-M) ile kaplandıktan sonra ekimleri yapılmıştır. Bu pestisitlerin arılar üzerindeki etkilerini belirlemek için parsellerdeki kovanların önünden ve çevresinden 26 gün boyunca düzenli aralıklarla ölü arılar toplanmıştır. Ölü arılar laboratuvar ortamında sayılarak veriler kayıt altına alınmıştır. Ayrıca çiçeklenme döneminde her parselden yaklaşık 100 bitkiden 150 adet çiçek plastik küvetlere toplanmış ve denemenin son günü tüm arı kovanlarından bal örneği alınmıştır. Polen, arı ve bal örnekleri yenilenmiş QuECheRS metodu ile ekstrakte edildikten sonra, analizleri LC-MS/MS cihazında yapılmıştır. Bulgular: Tül sera ve açık alanlarda ortalama ölü arı sayısı sırasıyla clothianidin parselinde 129,98 ve 4,92 adet, azoxystrobin + metalaxyl-M + fludioxonil parselinde 123,44 ve 7,94 adet, kontrol parselinde 83,54 ve 4,77 adet olarak saptanmıştır. Tül sera parsellerindeki ölü arılar ve ballardan sırasıyla 4,27 ve 1,57 µg/kg clothianidin, 0,33 ve 0,11 µg/kg fludioxonil tespit edilmiştir. Açık alan parsellerinden alınan ölü arı örneklerinde 4,13 µg/kg clothianidin, 0,33 fludioxonil; bal örneklerinde ise 1,61 µg/kg clothianidin, 0,19 µg/kg fludioxonil tespit edilmiştir. Pamuk bitkisinin çiçeklerinden elde edilen polen örneklerinde 6,00 µg/kg clothianidin, 0,25 fludioxonil saptanmıştır. Pestisit kalıntı analizi yapılan bal, polen ve ölü arı örneklerinde azoxystrobin ve metalaxyl-M saptanmamıştır. Çalışma süresince elde edilen günlük sıcaklık değerleri bal arıları için optimum değerdeydi. Sonuç: Pamuk bitkisinde kullanılan sistemik tohum ilaçlarının polene taşındığı ve bu nedenle polenle beslenen arılarda ölümlerinin olduğu tespit edilmiştir. Tohumların ekilmesinden yaklaşık iki ay sonra çiçeklenme döneminde polenlerde sistemik tohum ilaçlarına rastlanmıştır.Ayrıca sadece arılar değil gıda olarak bal tüketen insanlarda da pestisitlere maruz kalabilmektedir. Anahtar Kelimeler: Pamuk, Tohum İlaçları, Bal Arıları, Polen, Bal