Paphlagonıa Hadrianopolisi Güney Nekropol tarihöncesi dönem çanak çömlekleri

Hadrianopolis Roma döneminde kurulmuş ve Geç Antik Çağa ait bulguları ile bilinen bir yerleşim olmasına karşın, antik kentte yürütülen arkeolojik kazılarda henüz sınırlı sayıda da olsa tarihöncesi dönem bulgulara ulaşılmaya başlanmıştır. Kentin Nekropol alanında bir çukur içerisinde ortaya çıkan el yapımı, kırmızı hamurlu ve kırmızı astarlı bir grup çanak çömlek tarihöncesi geleneğe benzer özellikler göstermektedir. Biçim açısından karakteristik parçalar da içeren çanak çömleklerin yanı sıra, kentin materyal geleneğine aykırı şekilde, tarihöncesi dönemlere ait tekstil üretiminde kullanıldığı bilinen dokuma ağırlıkları da ortaya çıkarılmıştır. El yapımı çanak çömlekler ve taş ağırşaklar birlikte düşünüldüğünde, Hadrianopolis antik kentinde, ana kaya üzerinde kurulmuş bir tarihöncesi yerleşimin olduğu anlaşılmaktadır. Nekropolün Geç antik çağda uzun süre kullanılması ve mezar çukuru açabilmek için ana kayanın sürekli kazılmış olması bu tarihöncesi yerleşimi büyük ölçüde ortadan kaldırmış olmalıdır. Günümüze gelebilen nadir bulgulardan anlaşılmak zorunda kalan Hadrianopolis tarihöncesi yerleşiminde ilk iskânın izleri Kalkolitik Çağa kadar gitmektedir. Bulguların az sayıda olmasına karşın, Hadrianopolis'te devam etmekte olan araştırmaların sınırlı sayıdaki materyal kültür bulgularını artırabilecek olması ihtimali de unutulmamalıdır. Ortaya çıkarılan tarihöncesi dönem el yapımı, siyah ve kırmızı astarlı ve yoğun perdahlı çanak çömleklerin Batı Karadeniz bölgesinde, özellikle stratigrafisi bilinen kazısı yapılmış yerleşimlerle karşılaştırıldığında siyah renk astarlı parçaların Geç Kalkolitik döneme, kırmızı astarlı olanların ise Dr. Turan Efe'nin tanımladığı Filyos Kültürünü temsil eden Erken Tunç Çağa tarihlendiği anlaşılmaktadır. Bu çalışmada biçim, katkı, yüzey işlemleri gibi nitelikleri ile detaylı olarak kataloglanan çanak çömleklerin in situ olmamaları nedeniyle stratigrafileri bilinemeyeceği için çevre yerleşimlerle yapılan karşılaştırmalar ile tarihlemeleri yapılmaya çalışılmıştır. Hadrianopolis antik kentinin kurulmasından uzun zaman önce, henüz Anadolu'da tarihöncesi dönemler yaşanırken muhtemelen Geç Kalkolitik dönemde başlayan iskân sürecinde antik kentin Güney Nekropolü olarak tanımlanan alanda küçük bir köy kurulmuş olmalıydı. Bu tez çalışması Batı Karadeniz arkeolojisi için önemli ve yeni bilgiler sağlayabilecek, Hadrianopolis tarihöncesi dönem çanak çömlek geleneği ile antik kentin de geçmişine ışık tutabilecektir.