Para kuramı açısından kripto paraların ekosistemi

Teknik açıdan kripto paralar; çoğunlukla blokzincir adı verilen, ağ paydaşlarının bir işlemin geçerliliğini doğrulamasına izin veren ve tüm işlemleri kapsayan Dağıtık Defter Teknolojisi (DLT) ile şifrelemeye dayalı bir altyapıya sahiptir. Para kuramı açısından ise; paranın ölçüm, değişim ve değer saklama aracı olmak gibi ana işlevlerini bugün için sınırlı olarak yerine getirebilen, en gelişmiş dijital para birimleridir. Dünya genelinde henüz yasal bir zemine sahip olmayan kripto paraların, günümüzde itibari parayı tam anlamıyla karşılayamadığı söylenebilir. Ancak paranın tanımının ve işlevinin tarihsel süreçte değişikliğe uğradığı bilinmektedir. Bu bağlamda kripto para topluluğunun iddiası; kripto paraların, paradan fazlası olduğu / olacağıdır. Nitekim merkeziyetsiz olmak; denetmen kurumları ve banka gibi aracıları ortadan kaldırmak anlamına gelmektedir. Kripto paraların gelecekte küresel çapta yeni bir değer saklama ve değişim aracı olmasıyla beraber uluslararası rezerv para birimine dönüşebileceği bir diğer tartışma konusudur. Akıllı sözleşme türevleri ise teoride para tanımını bir adım öteye taşımaktadır. Kripto paralara ait serilere uyguladığımız Hacker ve Hatemi-J (2012) tarafından geliştirilmiş olan bootstrap nedensellik sınamasının sonuçlarına göre; kripto paraların bilinirliği ile değeri arasında anlamlı bir ilişki vardır ve bu ilişki iki yönlüdür denebilir. Kripto paranın bilinirliği (popülaritesi) ile değeri; birbirini etkileyen iki değişken olarak karşımıza çıkmıştır. Anahtar sözcükler: Kripto para, para kuramı, blokzincir, Bitcoin, Ethereum, Bootstrap nedensellik sınaması.