Paraben ve türevlerinin klastojenik etkilerinin insan periferal lenfositlerinde in vitro sitogenetik yöntemlerle araştırılması

Bu tez çalışmasında paraben ve türevlerinin (metil, etil, propil, izopropil, butil, izobütil) genotoksik ve sitotoksik etkileri in vitro olarak insan periferal lenfosit hücrelerinde CBMN (sitokinez blok mikronükleus), SCE (kardeş kromatit değişimi) ve CA (kromozom aberasyonu) yöntemleri ile araştırılmıştır. İnsan periferal lenfositleri 24 ve 48 saat boyunca parabenin 500, 250, 100 ve 50 µg/ml ve paraben türevlerinin 100, 50, 25 ve 10 µg/ml'lik dozlarıyla muamele edilmiştir. Test maddelerinin sitotoksik etkileri CBPI (sitokinez blok proliferasyon indeksi), RI (replikasyon indeksi) ve MI (mitotik indeks) değerleri ile belirlenmiştir. Elde edilen veriler istatistiki açıdan değerlendirilmiştir. CBMN testinden elde edilen verilere göre tüm test maddeleri CBPI değerlerini anlamlı olarak düşürmüştür. Paraben sadece 48 saatlik maruziyette ve en yüksek dozda (500 µg/ml) MN sayısını anlamlı olarak yükseltmiştir. Paraben türevleri doz ve süreye bağlı olarak MN sayısını anlamlı olarak uyarmıştır. Ayrıca test maddeleri doza ve süreye bağlı olarak hücre başına düşen kromozom aberasyon sayısında (CA/hücre) artışa neden olmuştur. Bu artış butil parabenin sadece en yüksek dozunda (100 µg/ml) görülmüştür. Mitotik indeks (MI) değerleri tüm maddeler ve dozlarda 24 ve 48 saatlik sürelerde düşmüştür. SCE testi sonuçlarına göre paraben lenfositlerde hücre başına düşen SCE frekansını uyarmamıştır. Paraben türevleri hücre başına düşen SCE frekansını arttırmıştır. Replikasyon indeks (RI) değerlerine göre paraben ve türevleri lenfosit hücrelerinde doza ve süreye bağlı olarak düşüşe sebep olmuştur. Tüm bu sonuçlar değerlendirildiğinde test maddelerinin insan lenfosit hücreleri üzerinde sitotoksik, klastojenik ve genotoksik etkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mikronukleus, Kardeş Kromatid Değişimi, Kromozom Aberasyonu, İnsan Lenfositleri