Diabetes mellitus ve hiperkortizolemi ilişkisinin patolojik olarak incelenmesi

Diabetes mellitus (DM) pankreastaki beta hücrelerinin yıkımlanması veya pankreastaki insülin reseptörlerinin azalması ile ortaya çıkan ve insidansı gitgide artan önemli bir metabolik hastalıktır. Hiperkortizolemi endojen veya ekzojen nedenlere bağlı olarak kandaki kortizol hormonunun normal seviyesinden daha yüksek düzeyde seyretmesi olarak tanımlanır. Kandaki yüksek kortizol seviyelerinin insülin reseptörlerini tahrip ederek ve insülin duyarlılığını azaltarak DM'yi tetikleyebileceği bilinmektedir. Benzer şekilde DM bazı hormonal fonksiyonları bozarak, kandaki kortizol seviyesinin yükselmesine neden olabilmektedir. Bu çalışmada DM ile hiperkortizolemi ilişkisi ve pankreas ile adrenlerde şekillenen değişikliklerin patolojik olarak incelenmesi amaçlandı. Çalışmada otuz adet Wistar albino ırkı erkek rat kullanıldı. Ratlar üç gruba ayrıldı ve çalışma bir ayda tamamlandı. Birinci gruptaki ratlara herhangi bir uygulama yapılmadı ve bu hayvanlar kontrol grubu olarak ayrıldı. İkinci gruptaki ratlara, oral olarak streptozotosin (20 mg/kg) verilerek diyabet oluşturuldu. Üçüncü gruptaki ratlara, bir ay boyunca her gün subkutan olarak prednizolon (10mg/kg/gün) verilerek hiperkortizolemi oluşması sağlandı. Bir ayın sonunda ratlara ötenazi uygulandı, histopatolojik inceleme için pankreas ve adren örnekleri; glikoz, insülin ve kortizol düzeylerinin belirlenmesi için de kan örnekleri alındı. Diyabet oluşturulan grubun pankreas örneklerinde Langerhans adacıklarının merkezi kısımlarındaki hücrelerde dejeneratif ve nekrotik değişiklikler dikkati çekti. Bu grupta bulunan ratların adren örneklerine bakıldığında kortekste hafif kalınlaşma dışında bir bulgu saptanmadı. Hiperkortizolemi oluşturulan grupta immun sistemin baskılanmasıyla bağlantılı enfeksiyon ve apseleşmeler gözlendi. Bu grubun pankreas örnekleri incelendiğinde Langerhans adacıklarında hücrelerde hafif şiddette dejenerasyon ve nekrozlar görüldü. Aynı grubun adren örneklerinin histopatolojik incelemesinde kortekslerinin belirgin derecede inceldiği dikkati çekti. Bu çalışmanın sonuçları DM'nin hiperkortizolemiyi, hiperkortizoleminin DM'yi tetiklediğini gösterdi.