Pay piyasalarında volatilite modellemesi: BİST banka endeksi üzerine bir uygulama

Volatilite, fiyat dalgalanmalarının ölçüsü olarak kullanılır ve riskin derecesini yansıtır bu nedenle volatiliteyi etkili bir şekilde modellemek ve tahmin etmek finansal piyasalarda stratejik kararlar almak için kritik bir önem arz etmektedir. Ayrıca volatilite yatırımcılar, risk yöneticileri ve finansal kurumlar için risk yönetimi, portföy çeşitlendirmesi ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynar. Bu kapsamda çalışmada Şubat 2000-Temmuz 2023 kapsayan BİST Banka Endeksi getiri volatilitesinin simetrik ve asimetrik modeller ile araştırılması amaçlanmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda BİST Banka endeksi için ilgili dönemde en uygun volatilite modelinin GARCH (1,1) olduğu tespit edilmiştir. Buna göre BİST Banka endeksine etki eden şokların yaklaşık %14'ü geçmiş dönem şoklardan ve %59'nun mevcut dönemden bir önceki dönem şoklarından kaynaklandığı ortaya çıkarılmıştır. Koşullu değişen varyansın tarihsel süreçteki dalgalanmalarına göre 2001, 2008 ve 2022 dönemleri en yüksek volatilite tarihleri olarak belirlenmiştir. HL ölçüsü hesaplamaları sonucunda de BİST Banka Endeksi serisinde meydana gelen bir şokun etkisinin 2 aydan fazla sürebileceği gözlemlenmiştir. BİST Banka endeksinde meydana gelen voltilite kümelenme tarihlerinin 2001 Türkiye ekonomik krizi ve 2008 Küresel finansal kriz dönemlerinde gerçekleştiği söylenebilir. Elde edilen bulgular yatırımcılar, banka yöneticileri, analistler ve piyasa katılımcıları açısından önemlidir.