Payas Sokullu Mehmed Paşa Külliyesi

Payas`ta XVI. yüzyılda inşa edilmiş; cami, hângâh, arasta, kervansaray, tabhane, imaret, hamam, ekmekçi fırını ve sıbyan mektebinden oluşan Payas Sokullu Mehmed Paşa Külliyesi bu çalışma kapsamında incelenmiştir. Zaman içinde çeşitli onarımlar görmekle beraber çoğu yapısıyla günümüze oldukça iyi şekilde ulaşmış olan külliyenin, mimari ve süsleme özellikleri incelenmiş, günümüzdeki durumu hakkında bilgi verilmiştir. Payas Sokullu Mehmed Paşa Külliyesi, mimari bakımdan Osmanlı klasik dönem özelliklerini taşımaktadır. Yapının, Tuhfetü'l-Mimarin'de Mimar Sinan eserleri arasında sayılmasından ve Mimar Sinan`ın Hassa Mimarlar Ocağı Baş mimarı olduğu bir dönemde inşa edilmiş olmasından dolayı Mimar Sinan eseri olduğu kabul edilmektedir. Mimar Sinan, bu külliyenin inşası ile aynı tarihlerde ustalık eserim dediği II. Selim için Edirne Selimiye Camii inşaatını (1567-1574) gerçekleştirmekteydi. Ayrıca Sokullu Mehmed Paşa için de Lüleburgaz ve Havsa`da geniş kapsamlı külliyelerin inşası devam ediyordu. Yapıda kalın duvarlarla çapraz tonoz örtünün çok kullanılması ve renkli malzeme kullanımı, Suriye etkilerinin (Zengi, Eyyubi ve Memluk) ağırlıkta olması ve Mimar Sinan`ın ustalık eseri inşasının devam etmesi külliyenin Hassa Ocağına mensup bir mimar veya yerel bir mimar tarafından inşa edilmiş olduğunu düşündürmektedir. Sokullu`nun yaptırmış olduğu hayır eserlerinden ayrıntılarıyla bahseden ve daha önceki çalışmalarda detaylı bahsedilmemiş Sokullu Mehmed Paşa Vakfiyesinden, çeşitli zamanlarda Payas ve külliyeyi gören seyyahlar ve gezginlerin eserleri çalışmamız içinde değerlendirilmiştir.