Petrol ve doğal gaz fiyatlarının cari işlemler dengesi üzerindeki etkisi: Kırılgan ülkeler üzerine bir uygulama

Gelişmekte olan ülkelerdeki en önemli ekonomik göstergelerden biri de cari işlemler hesabıdır. Bu ülkelerdeki ödemeler bilançosunu incelediğimizde, cari açık sorununun en temel nedeni enerji ithalatıdır. Bu çalışmanın amacı petrol ve doğal gaz fiyatı ile cari denge arasındaki ilişkisinin araştırılmasıdır. Araştırmaya Kırılgan ülkeler olarak adlandırılan Brezilya, Hindistan, Endonezya, Güney Afrika ve Türkiye dâhil edilmiştir. 2002-2020 yılları petrol ve doğal gaz fiyatlarının cari işlemler dengesi üzerindeki etkisi panel veri analizi yöntemi ile araştırılmıştır. Analizde yer alan modelde; cari denge (CAB), döviz kuru (EXC), reel ham petrol fiyatları (RAP), reel gaz fiyatları (ROP) değişkenlerinin yatay kesit bağımlılıkları incelenmiş ve sonuç olarak yatay kesit bağımlılığının olduğu saptanmıştır. Pedroni (1999) eşbütünleşme test sonuçlarına göre; cari denge ile gaz fiyatları ve cari denge ile petrol fiyatları arasında eş bütünleşme ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Modelin uzun ve kısa dönem tahminlerinin yapılması için Panel ARDL modeliyle tahmin edilerek; MG (Ortalama Grup) ve PMG (Havuzlandırılmış Ortalama Grup) tahmincileri ile analiz edilmiştir. Buna göre, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışın, cari açığı arttırarak cari dengeyi olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.