Postmenapozal osteoporoz hastalarında nöropatik ağrı; uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve depresyon üzerine etkileri

Postmenapozal Osteoporoz Hastalarında Nöropatik Ağrı; Uyku Kalitesi, Yaşam Kalitesi ve Depresyon Üzerine Etkileri Giriş: Osteoporoz (OP), yaşlanan dünyamızda en sık görülen metabolik kemik hastalığı olup insidansı giderek artan bir halk sağlığı sorunudur. Sıklıkla ağrı, deformite, fonksiyon kaybı ve kırık riski gibi ciddi klinik sonuçlar doğurarak önemli derecede fonksiyonel yetersizliklere sebep olmakta ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Osteoporozda ağrı esas olarak nosiseptiftir, eğer kalıcı hale gelirse, periferik ve merkezi sinir sisteminde bir hassasiyet meydana gelebilir ve bu da kronik ağrı sendromuna geçişin altını çizer. Bu çalışmada amacımız Postmenopozal Osteoporoz (OP) hastalarında nöropatik ağrının sıklığını, uyku kalitesi, yaşam kalitesi, depresyon üzerine olan etkilerini ve bu bulguların birbiri ile ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve yöntem: Adıyaman Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniğine 30/11/2019-30/11/2020 tarihler arasında başvuran 250 postmenopozal osteoporozlu kadın çalışma kapsamına alındı. Araştırma kapsamına 40-75 yaş arası katılımcılar alındı. Araştırmanın verileri, araştırmacılar tarafından daha önce hazırlanmış anket formundan yararlanılarak toplanmıştır. Hastalar sosyodemografik özellikler ve risk faktörleri gibi tanımlayıcı özellikler içeren hasta bilgi formu, Avrupa Osteoporoz Derneği Yaşam Kalitesi Anketi (QUALEFFO-41), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) soru formlarını cevapladı. Nöropatik ağrının şiddeti S-LANSS (Self-administered Leeds Assessment of Neuropathic Symptoms and Signs) ağrı skalası ile değerlendirildi. Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 58,57±7,3 yıldı. S-LANNS ölçeğine göre hastaların %44,8' inde nöropatik ağrı eşlik etmekteydi. Postmenopozal OP'u olan kadınlarda BDÖ ile hastaların %45,2'sinde çeşitli derecelerde depresyon mevcuttu. PUKİ skoruna göre hastaların %69,6'sında uyku kalitesi kötüydü. Nöropatik ağrısı olan vakaların doğum sayısı ortalamalarının, yetersiz kalsiyum alım oranlarının, kronik hastalık oranlarının, nöropatik ağrısı olmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulundu. Nöropatik ağrısı olan vakaların olmayanlara göre L1-L4 T (p=0,030) ve L1-L4 KMY (p=0,008) skor ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha düşük olduğu bulundu. Nöropatik ağrısı olan vakaların olmayanlara göre QUALEFFO-41 Toplam puan ve alt ölçek skorlarının, BDE skor ortalamalarının, PUKİ ve alt ölçekleri skorlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek olduğu bulundu. Sonuç: OP ağrısı genel olarak nosiseptif karakterde bilinmesine rağmen, hastaların önemli bir kısmına nöropatik ağrı komponenti eşlik etmektedir. OP hastalarında nöropatik ağrı komponenti; bozulmuş uyku, yaşam kalitesi ve depresyonla ilişkilidir. Anahtar kelimeler: Postmenapozal Osteoporoz, Nöropatik ağrı, Yaşam kalitesi, Uyku kalitesi, Depresyon