Postmodern çağda beden imgesinin sanatta izdüşümü: Tekno-beden kavramı

Bu çalışma ele aldığı kavramlar bakımından Türkçe literatürde, akademik anlamda henüz yer bulamamış yenilikçi kavramları ele alarak, bu bağlamda gelişen sanatsal etkinliklere ve araştırmalara kaynaklık etmeyi ve henüz mesafeli yaklaşılan bu kavramları analiz ederek bilinir hale getirmeyi hedeflemektedir. Yirmi birinci yüzyıl itibariyle, hızla gelişen teknoloji çerçevesinde; ayna dünyalar; sanal gerçeklik platformunda tasarlanmış gerçek dünya simülasyonları ve ortamları oluşturulmaya başlanarak, yaşadığımız dünyanın dahi daha ileri bir medeniyetin tasarladığı bir simülasyon olabileceğine kadar varan uç teoriler gelişmeye başlamıştır. Bu ilerlemeler sonucunda; sibernetik, tekno–beden, yeni-medya, posthümanizm, transhümanizm, simülasyon, göstergebilim, sanal gerçeklik ve arttırılmış gerçeklik gibi kavramların etkisiyle, teknoloji ve sanatın kaynaşması doğrultusunda, siborgizm, video-art, interaktif sanat gibi yenilikçi sanatsal yaklaşımlar oluşmuştur. Uluslararası anlamda henüz bilinirliği oldukça düşük olan bu felsefi, sanatsal yaklaşımlar, toplumsal tesiri ve etik bağlamında, konuyla ilgili yeterli bilginin de yaygınlaşmamış olması nedeniyle bazı çevrelerce çekimser karşılanmaktadır. 640 milyon yıl yaşındaki kayaların genetik analizlerinin yapılmasıyla ortaya çıkan, dünya üzerindeki ilk canlılar olarak kabul edilen deniz sürüngenlerinin insanlığa evrimi, insan-bilim-teknoloji iş birliği ile 21. inci yüzyılda yeni bir boyut kazanmıştır. Teknobeden, trans-insan, sibernetik, yeni medya gibi kavramların hayatımıza girmesiyle ve postmodernizmin de etkisiyle sanat ve felsefe disiplinlerince bu durum yorumlanarak siborgizm gibi disiplinler arası sanat akımları gelişim göstermiştir. Alman filozof Friedrich Nietzsche'nin üstinsan tanımına göre insan; hayvan ve üstinsan arasındaki geçiş evresidir ve insan bu nihilist süreçten ancak kendisini aşıp üstinsan mertebesine ulaşarak çıkabilir. Bu bakış açısına dayanarak transhümanizm bazı filozoflarca öngörülmüş, beklenen ve yaşanması gereken bir süreçtir. Toplumsal, kültürel yaşamın, değişimlerin aynası olan sanat da bu süreçte kendi evrimini geçirerek yeni duyular keşfetmeye kadar dayanan etkinlikler içine girmiştir.Bu değişimler iyi yönlerinin yanı sıra yeni sorunlar ve uyum sağlanması uzun süreçlere ihtiyaç duyan durumlara yol açmıştır. İnsanın bilinen benliğinin en uç noktalarını keşfederek, onu aşma yolculuğu sanatçılarca betimlenmiştir. Bu yeni olgularla gelişen süreç, yer yer sanatçıların öncülüğüyle yorumlanarak, gündelik hayatın bir parçası olacağı geleceğe doğru, süre gelen kuşkuları, sorunları da aşarak devem etmekte, günümüz ve gelecek sanat anlayışlarını şekillendirmektedir. ANAHTAR KELİMELER: postmodernizm, tekno-beden, melezleşme