Pravastatin ve atorvastatin verilen gebe sıçanların yavrularında öğrenme ve bellek davranışlarının incelenmesi

Öğrenme ve bellek, çevreden gelen uyaranların beyinde işlenmesi ve uygun davranışların geliştirilmesi gibi zihinsel süreçleri düzenler. İnsanlar yaptıkları işlerde belleğe başvururlar. Algılanan bilgilerin, merkezi sinir sistemi hücrelerine aktarılması ve önceden öğrenilmiş bilgiler ile etkileşimi ile hatırlanması davranışı öğrenme ve bellek sürecini oluşturan öğelerdir. Öğrenme ve bellek üzerine olumsuz etkileri olan faktörlerin patofizyolojisi yeterince aydınlatılamamıştır. Çalışmalar öğrenme ve bellek sürecinde korteks ve limbik sistemin rol oynadığını göstermektedir. Serebral korteksteki primer ve sekonder motor ve duyusal alanlar olan spesifik kortikal alanların önemli fonksiyonları bulunmaktadır. Primer ve sekonder motor ve duyusal alanların klasik sınıflandırmasına uymayan bazı büyük serebral korteks alanları vardır. Bunlara asosiyasyon alanları adı verilir. Limbik sistem, kişinin korunması ve türün devamlılığının sağlanmasına yardımcı bir sistemdir. Bu sistem bellek, bağımlılık, stres ve plastisite oluşumunda birbiriyle etkileşimde olan ve serotonin, dopamin, noradrenalin, gamma aminobütirik asit (GABA), glutamat, asetilkolin gibi nörotransmitter sistemlerini barındıran spesifik bir nöronal ağdır. Korteksin medial kısmında bulunan hipokampus, beynin altına kıvrıldıktan sonra lateral ventrikülün alt yüzeyine doğru yükselir. Hipokampus, olfaktor korteksin bir parçası olarak gelişmiştir. En ilkel hayvanlarda hangi besinlerin yeneceğini, hangi objelerin kokularından tehlikeli olabileceğini ve yaşamsal birçok kararın alınmasında önemli rol oynamaktadır. Gebelikte statinlerin kullanımının teratojenik etkiye neden olmasıyla ilgili tartışmalı çalışmalar mevcuttur. Kolesterolu azaltarak gonadal steroidogenezisdeki potansiyel bir bozulma ile ilgili teorik endişeler, hayvanlarda kesin kanıtlarla desteklenmemiştir. Statinlerin, kortikal fetal beyin gelişimini ve metabolik anormallikleri in vivo ve in vitro önlediği, travmatik beyin hasarında hayvan modellerinde bilişsel eksiklikleri azalttıkları, nörogenezi arttırdıkları nöronal ölümü azalttıkları yetişkin ve yaşlı APP (Amiloid Precursor Protein) farelerinde serebrovasküler fonksiyonun eski haline getirilmesinde etkinlik gösterdikleri yapılan son çalışmalarda ortaya konmuştur. Bu çalışmada gebelik süresince pravastatin ve atorvastatin verilen sıçanların yavrularında öğrenme ve bellek deneyi yapılması planlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Öğrenme, bellek, atorvastatin, pravastatin, rat.