Prematüre ve intraventriküler hemoraji/periventriküler lökomalasili bebeklerde prognozu etkileyen faktörlerin araştırılması

ÖZETPrematüre ve intraventriküler hemoraji/periventriküler lökomalasili bebeklerdeprognozu etkileyen faktörlerin araştırılmasıPrematür doğumu, Dünya Sağlık Örgütü 20 ve 37 gestasyon haftaları arasındakiinfantın doğumu olarak tanımlamaktadır. Son 10 yılda, neonatal ve perinatal alandakigelişmeler, prematür infantlar arasında sağ kalım oranlarında artışla sonuçlanmıştır.Tedavilere rağmen, doğum ağırlığı oranları, özel anormal nörogelişimsel sonuçlar halensabit olarak devam etmektedir. Bu nedenle prematür doğum toplumsal açıdan önemli birsağlık problemidir. Konsepsiyon sonrası 20 ve 32. haftalar arasındaki periyodda olanlardanbiri de hızlı bir şekilde beyin büyümesi ve gelişmesidir. Bu yüzden prematürelerde özelliklebeyin büyümesi ve gelişimi etkilenir. Klinik sonuçlar ciddi nöromotor problemleri(özellikle intraventriküler hemoraji ve periventriküler lökomalasi), görsel ve işitselbozuklukları, öğrenme güçlüklerini ve psikolojik, davranışsal ve sosyal problemleri içerir.Bu çalışmada prematüre ve intraventriküler hemorajili bebeklerde oluşabilecek nöromotorproblemleri etkileyen faktörler araştırıldı.Temmuz 2004 ve Şubat 2005 arasında doğmuş, doğum ağırlığı 1000-2000gram olan ve 28-36 gestasyon haftasında doğan tüm prematürler hastanemiz YenidoğanYoğun Bakım Ünitesi'ne yatırıldı. Gestasyon haftaları annenin mens öyküsü ve/veya erkengebelik döneminde yapılan ultrason incelemesi ve/veya Ballard skoru kullanılarak yapılanfizik muayene ile belirlendi. Kraniyal ultrason kanama olabilecek hastalara yaşamın ilk 48-72 saatinde yapıldı, daha sonra hastalar taburcu oluncaya kadar problem oldukçatekrarlandı. İnfantın intaventriküler kanaması Papile ve arkadaşlarının 1978'de yaptıklarısınıflamaya göre 4 gruba ayrıldı. Hastaların prenatal, natal öyküleri, hastanede yatışlarısırasındaki klinik izlemleri kaydedildi. Yatışları sırasında eksitus olan veya hidrosefalisi/ventriküliti gelişen hastalar çalışmadan çıkarıldı. Taburcu olan hastalar telefonla takibeçağrıldı. Takipler hastalar taburcu olduktan sonra 3, 6, 9, 12 aylarda ve 1-2 yaşında yapıldı.Bayley testi ile motor ve mental puanlama 12 ile 24. aylarda yapıldı. Nörolojikdeğerlendirme ise Palisano ve arkadaşlarının 1997'de oluşturduğu tablo temelinde yapıldı.Bu şekilde prospektif olarak 52, retrospektif olarak 9 hasta çalışmaya alınarak toplam 61hasta çalışmaya dahil edildi.İstatistiksel analiz Mann-Whitney testi ve Student t testi ile göreceli olarak sürekli vegruplandırılmış değişkenlere göre yapıldı. Şartlı olmayan bölgesel regresyon testipotansiyel olarak etkili görülen değişkenler arasında birinci derecede etkili olanı göstermekiçin yapıldı. Belli bir sınıra göre risk faktörleri arasındaki değerlendirme ki-kare testi ilebelirlendi. Tüm testlerde istatistiksel olarak p değerinin 0,05'den küçük olması anlamlıkabul edildi.Tüm preterm infantlarda 12-24 aylıklarken motor ölçek değerlendirmede geriliğeneden olan risk faktörleri intraventriküler hemoraji, erkek cinsiyet, düşük doğum ağırlığı ve1.dakika APGAR skorunun düşük olması olarak saptandı. Etkinliğin derecesi için yapılanbölgesel regresyon analizi ile, yalnızca intraventriküler hemoraji gecikmiş motor ölçekdeğerlendirmede önemli risk faktörü olarak kaldı. Tüm preterm infantlarda 12-24.aylardagecikmiş zeka değerlendirmesinde yalnızca bir risk faktörü saptandı. O ise sepsisti.İntraventriküler hemorajili hastalar bir grup olarak ele alınıp risk faktörleri araştırıldığındamotor ölçek değerlendirmede ve zihinsel ölçek değerlendirmede anlamlı risk oluşturanfaktör saptanmadı.Zihinsel ve motor ölçek puanları karşılıklı değerlendirildiğinde anlamlı derecede ilişkilibulundu. APGAR skorları da sayısal değerleriyle değerlendirildiğinde 5. dakika APGARskorunun motor ölçek değerlendirme ile anlamlı bir ilişkisi olduğu saptandı. . Palisano vearkadaşlarının kaba motor sınıflamasına göre yapılan değerlendirmelerde problem saptanantüm bebeklerin zeka ve/veya motor ölçek değerlendirmelerinde problem vardı.Sonuç olarak, prematür bebeklerde nörogelişimi etkileyen çeşitli faktörler olsa bileintraventriküler hemoraji, I. ve II. derecede de olsa nörogelişimi en çok etkileyen faktördür.Ayrıca motor gelişim açısından erkek cinsiyet de anlamlı görülmektedir. III. ve IV.derecede intraventriküler hemorajiler yatışları sırasında veya takipte çok küçük yaşta exolmaları nedeniyle yüksek mortalite ile beraberdir. Bu nedenle prematüre bebeklerinizlemlerinde, özellikle intraventriküler hemoraji saptanmış bebeklerin nörogelişimselaçıdan daha dikkatli takip edilmesi gerekir.Anahtar kelimeler: İntraventriküler hemoraji, nörogelişimsel prognoz, prematürite