Pretermlere beslenme sonrası verilen pozisyonun gastrik rezidüel hacim, abdominal oksijenasyon ve fraksiyonel oksijen ekstraksiyonuna etkisi

Amaç: Araştırma klinik olarak stabil anne sütü ile beslenen preterm yenidoğanlarda, farklı üç pozisyonun gastrik rezidüel hacim, fraksiyonel oksijen ekstraksiyonu ve abdominal oksijenizasyona etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi. Yöntem: Araştırma İstanbul ilinde Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'nde Eylül 2023- Haziran 2024 tarihleri arasında, randomize crossover tasarım deseninde gerçekleştirildi. Örneklemi kura ile belirlenen pozisyon sıralamasına göre üç girişim grubuna (Grup 1=16- yüzüstü, sağ lateral ve yarı yükseltilmiş sırtüstü), (Grup 2=16-yarı yükseltilmiş sırtüstü, yüzüstü ve sağ lateral), (Grup 3=16-sağ lateral, yarı yükseltilmiş sırtüstü ve yüzüstü) ayrılan, 30+0-33+6 gestasyon haftasına sahip 48 preterm yenidoğan oluşturdu. Pretermler beslenme sonrası iki saat boyunca grubuna göre belirlenen üç pozisyonda takip edildi. Her üç girişim grubunda beslenmeden hemen önce gastrik rezidü kontrolü yapılırken, beslenmeden hemen önce, beslenme sırası ve sonrasında SPO2, abdominal NIRS ve FOE değerleri kaydedildi. Veriler SPSS 27 programı kullanılarak yüzdelik, aritmetik ortalama, Repeated Measures, Bonferroni, Friedman, Dunn Benferroni, Cochran's Q ve Pearson's Ki-Kare testleri ile analiz edildi. Sonuçlar % 95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Bulgular: Preterm yenidoğanlarda beslenme öncesi gastrik rezidüel hacim varlığının yarı yükseltilmiş sırtüstü pozisyonda, yüzüstü ve sağ lateral pozisyona göre daha fazla olduğu bulunurken (p=0,001), yüzüstü ve sağ lateral pozisyondaki preterm yenidoğanların beslenme sonrası 2. saat NIRS ölçümleri, yarı yükseltilmiş sırtüstü pozisyondaki preterm yenidoğanlardan yüksek olduğu bulundu (p=0,028; p=0,023). Pozisyonlara göre beslenme öncesi, beslenme sırası ve sonrası 1. saat, 2. saat SPO2 ve FOE ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı saptandı (p>0,05). Sonuç: Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde tedavi gören preterm yenidoğanlar için daha az gastrik rezidü ve daha yüksek abdominal oksijenizasyonun sağlanmasında yüzüstü ve sağ lateral pozisyonların etkili olduğu belirlendi. Pretermlerde nonfarmakolojik yöntemlerin etkinliğinin, NIRS aracılığıyla değerlendirildiği araştırmaların arttırılması önerilir. Anahtar Kelimeler: Preterm, Pozisyon, Gastrik rezidüel hacim, Abdominal oksijenizasyon, Fraksiyonel oksijen ekstraksiyonu, Oksijen düzeyi