Profesyonel çevirmenlerin duygusal zekaları ile çevirmen tatminleri arasındaki ilişki

Çeviribilimin disiplinler arası bir bilim dalı olduğu ve Dilbilim, Edebiyat, Sosyoloji, Felsefe gibi diğer farklı disiplinlerden çeviriye yönelik sorunlara cevap bulmak için faydalandığı bilinen bir gerçektir. Çeviri ile psikoloji ilişkisi de son yıllarda çeviribilimciler arasında yaygınlaşmaya başlamıştır. Özellikle bilişsel becerilerin yanında bilişsel olmayan (non-cognive) becerilerin de çeviri sürecinde çevirmenlerin aldıkları kararları ve çeviri kalitesini nasıl etkilediği, çeviride kişilik araştırmaları, çevirmen tatmini vb. kavramlar araştırılmaya başlanmıştır. Bu tez çalışmasıyla piyasada profesyonel olarak çalışan çevirmenlerin duygusal zekâları ile çevirmen tatminleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Bu amaçla, profesyonel yazılı çevirmenlere yönelik yapılan anket çalışması tamamlanmış ve veriler SPSS 21.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmada Bireysel Bilgi Formu, Duygusal Zekâ Ölçeği ve Çevirmen Tatmini Ölçeği olmak üzere 3 farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Temel unsurları belirlemek için de açımlayıcı/betimleyici (Descriptive) istatiksel analiz yöntemi kullanılmış; boyutlar arasında istatistiki açıdan herhangi bir anlamlı farklılık olup olmadığını anlamak için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve t-Testi analizleri yapılmıştır. Ayrıca boyutlar arasında istatistiki açıdan herhangi bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek için de Pearson Korelasyon Analizi yapılmış ve aralarında ilişki bulunan boyutların birbirlerine olan etkilerini görmek açısından da Regresyon Analizi yapılmıştır. Açık uçlu sorular için de Nitel Analiz Yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda profesyonel çevirmenlerin hem Duygusal Zekâları hem Çevirmen Tatminleri hem de her iki ölçeğin boyutları arasında istatistiki anlamlı ilişkinin var olduğu bulgulanmıştır. Piyasada çalışan profesyonel çevirmenlerin duygusal zekâları ile çevirmen tatminleri arasında ve çevirmen tatminini oluşturan görev tatmini, iş tatmini ve mesleki tatmin ile duygusal zekâ arasında istatistikî açıdan pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre ise, duygusal zekânın, çevirmen tatmini üzerinde istatistiki açıdan anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bu istatistiki değerlendirmelerin ardından duygusal zekânın çevirmen tatminini olumlu yönde etkilediği ortaya çıkmıştır. Bununla beraber, çeviride bilişsel beceriler kadar bilişsel olmayan becerilerin de önemli olduğu görülmüş ve çevirmen psikolojisinin çeviri eğitimi, çeviri piyasasında tutunabilme ve de çeviri sürecinde en az bilişsel beceriler kadar ön plana çıkması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Bilişsel Olmayan Beceriler, Duygusal Zekâ, Çevirmen Tatmini, Pearson Korelasyon Analizi, Regresyon Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), t-Testleri.