Proje finansmanında bir araç olarak yap işlet devret modeli ve İzmit Büyükşehir Belediyesi su temin projesinde modelin uygulanışı

Ill DOKTORA TEZ OZU PROJE FİNANSMANINDA BİR ARAÇ OLARAK YAP İŞLET DEVRET MODELİ VE İZMİT BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SU TEMİN PROJESİNDE MODELİN UYGULANIŞI Arş. Grv. Mehmet Başar İşletme (Finansman) Anabilin» Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2000 Danışmanı: Prof. Dr. Doğan BAYAR Proje finansmanı alt yapı projelerinin finansmanı ile ilişkili bir kavramdır. Bu kavram, projeye finansal destek sağlayanların (sponsorların) sorumluluklarının, sağladıkları bu destekle sınırlı olduğu ya da sahip olunan diğer varlıkların projeden doğan yükümlülüklere karşı bir güvence oluşturmadığı finansal yapıları ifade etmek amacıyla kullanılmaktadır. Bu finansal yapıların ortak özelliği; alman kredilerin, projeye finansal destek sağlayanların kredi değerliliğine ve/veya sahip olunan fiziksel varlıkların değerine bağlı olmayıp, projenin kendi performansına bağlı olmasıdır. Böylece projenin finansmanında kullanılan kredilerin geri ödenmesinde kaynak olarak, projenin nakit akışları ve gelecekte yaratacağı kazançlar borç verenler açısından önem taşımaktadır. Bu şekilde yapılması arzu edilen projeler ancak teknik ve ekonomik olarak yapılabilir olurlarsa finansman sağlanmaktadır. Proje finansmanı ile ilgili göz önünde bulundurulması gereken bir diğer konu da proje risklerinin taraflar arasında dağıtımıdır. Proje finansmanına katılan taraflar; projeye finansal destek verenler, finansal danışmanlar, proje şirketi, kiralama şirketleri, borç alanlar, bankalar, uluslararası kuruluşlar, projenin yapılacağı ülkenin hükümeti ya da hükümet kuruluşu ve sigorta kuruluşlarından oluşur. Bununla birlikte proje finansmanında tüm bu tarafların yer alması gerekli olmayabilir. Yap İşlet Devret modeli proje finansmanında yaygın olarak kullanılan yöntemlerden birisidir. Bu yöntem, yoğun bir biçimde alt yapı projelerinde kullanılmaktadır. Bu yöntemde, özel sektör kuruluşu (genellikle proje şirketi olarak tanımlanır) alt yapı projesinin tasarımı, finansmanı ve yapımını gerçekleştirerek alt yapı projesini belirli bir süre işletir. Özel sektör yatırımcıları ve finanman kuruluşları açısmdan YİD projeleri, yeni firsat alanları yaratarak yüksek getiri elde etmelerini sağlar. YİD modeli Türkiye'de alt yapı projelerinin finansmanında ve inşaasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Anahtar Sözcükler: Proje Finansmanı, Alt Yapı, Yap İşlet Devret, Özelleştirme