Psikiyatri kliniğine başvuran 65 yaş üstü bireylerde; yaşlı ihmali-istismarı ve psikolojik destek ihtiyacının değerlendirilmesi

İnsan gelişiminin son aşaması olan yaşlanma, beraberinde birçok değişimi ve sağlık sorununu da getirmektedir. Yaşlıların sağlığını etkileyebilecek olan yaş ayrımcılığı ve yaşlı ihmali-istismarı güncel yaşlı ruh sağlığı sorunlarındandır. Bu araştırma da tanımlayıcı, analitik klinik araştırmalar kapsamında, 65 yaş üstü bireylerin maruz kaldıkları yaş ayrımcılığı, ihmali-istismarın düzeyi ve ihtiyaç duydukları psikolojik destek ihtiyacı değerlendirilmiştir. Araştırma örneklemi, KTÜ Farabi Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran 65 yaş üstü 135 yaşlı bireyden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Sosyodemografik veri formu, "Yaşlı Bireyler İçin Çok Boyutlu Gözlem Ölçeği", "Geriatrik Depresyon Ölçeği" "Hwalek-Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi" ve "Yaş Ayrımcılığı Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen araştırma veriler SPSS 22.0 programı aracılığıyla tanımlayıcı istatistiksel metotlar ve verilerin gruplar arası değerlendirmelerinde, Mann-Whitney U testi ile istismara maruz kalma, depresyon ve yaş ayrımcılığına dair veriler ise Kruskal Wallis testi ile analiz edilmiştir. Katılımcıların psikolojik destek ihtiyacının belirlenmesi için bir standart regresyon analizi kurulmuştur. Ayrıca psikolojik destek ihtiyacı ile depresyon, ihmal-istismar ve yaş ayrımcılığı düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla Spearman's rho korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlarda; sosyal aktivitelere katılım göstermeyen yaşlı bireylerin depresyon, ihmal-istismar ve yaş ayrımcılığı düzeylerinin diğerlerine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Sosyal medya kullanan ve ayrımcılık yaşamayan yaşlı bireylerin sosyal destek düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Hastaneye yatış yapan yaşlı bireylerin yapmayanlara göre; sosyal destek düzeyinin daha düşük ve depresyon düzeylerinin ise daha yüksek olduğu görülmüştür. Yaşlı bireylerin psikolojik destek ihtiyaçlarının %77'sinin depresyona, ihmal-istimara ve yaş ayrımcılığına bağlı olarak açıklanabildiği ve depresyonun psikolojik destek ihtiyacını pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir (F(3-134)=152,04, p<0.05). Araştırmada yaş ayrımcılığı ve yaşlı ihmal-istismarına yönelik psikolojik desteğin önemli bir ihtiyaç olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Geriatrik depresyon, psikolojik destek, yaşlılık, yaş ayrımcılığı, yaşlı ihmali ve istismarı