Psikolog ve danışan perspektifinden psikoterapi deneyimini anlamak: Başlama, sürdürme ve yarıda bırakma nedenlerinin nitel araştırma yöntemiyle incelenmesi

Bireyler yaşamlarının bir döneminde psikolojik zorluklarla karşılaşabilmekte ve profesyonel yardım kaynaklarına ihtiyaç duyabilmektedir. Günümüzde bireylerin sorunlarıyla baş etmesinde etkili olan çeşitli psikoterapi yöntemleri bulunmakla birlikte psikoterapiye başvurmama ya da psikoterapiyi yarıda bırakma gibi eğilimlerin yaygın olması, psikoterapi sürecindeki olası engellerin incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda bu araştırmanın temel amacı psikoterapi almaya karar verme, psikoterapiyi sürdürme ve psikoterapiyi yarıda bırakmaya ilişkin olguların psikolog ve danışan perspektifinden derinlemesine incelenerek anlaşılmasını sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, araştırma yöntemi olarak nitel analiz yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Nitel veri toplama yöntemlerinden olan görüşme tekniği kullanılmış ve yarı-yapılandırılmış sorulardan oluşan görüşme formu oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklemini 14 psikolog (9 kadın 5 erkek) ve 16 danışan (14 kadın 2 erkek) oluşturmaktadır. Deşifre haline getirilen görüşmelerin betimsel ve içerik analizi MAXQDA analiz programında yapılmıştır. Araştırma bulguları üç bölümden oluşmaktadır: "Psikoterapiye Başvurma Kararını Verme", "Kimler Psikoterapiye Devam Eder?" ve "Kimler Psikoterapiyi Yarıda Bırakır?". "Psikoterapiye Başvurma Kararını Verme" başlığı dört temadan (psikoterapiye başvurma niyetini olumlu etkileyen faktörler, psikolojik yardım alma kaynağına karar verme, psikoterapiden beklentiler, psikoterapiden çekinceler) oluşmaktadır. "Kimler Psikoterapiye Devam Eder?" başlığı, danışan örnekleminde üç temadan oluşmuş (danışana bağlı faktörler, ilişki dinamiğine bağlı faktörler ve terapötik müdahaleler, çevresel/dışsal faktörler); psikolog örnekleminde bu üç temaya ek olarak "psikoloğa bağlı faktörler" teması elde edilmiştir. "Kimler Psikoterapiyi Yarıda Bırakır?" başlığında hem danışanlar için (memnun olmama sebebiyle bırakma, iyi hissetme sebebiyle bırakma, dışsal/çevresel faktör nedeniyle bırakma ve ekonomik sebeplerle bırakma) hem psikologlar için (danışana bağlı faktörler, psikoloğa bağlı faktörler, ilişki dinamiğine bağlı faktörler ve terapötik müdahaleler, dışsal/çevresel faktörler) dört tema elde edilmiştir. Araştırma bulguları değerlendirildiğinde, psikoterapiye karar vermede psikolojik belirti düzeyine vurgu yapılmış, ulaşabilirliğin ve damgalanmanın karar vermede etkili olduğuna değinilmiştir. Psikoterapi ücretinin ekonomik yükünün psikoterapiye başvurma, psikoterapiyi sürdürme ve psikoterapiyi yarıda bırakmayı etkileyen önemli bir değişken olduğu; olumlu gelişmeler/yeni şeyler öğrenme, danışanın değişim motivasyonu ve iyi bir terapötik ittifakın psikoterapiyi sürdürmede etkili olduğu anlaşılmıştır. Danışanlar ekonomik sebepler, memnun olmama ve çevresel faktörler sebebiyle psikoterapiyi yarıda bıraktıklarını ifade etmekte; psikologlar da bunlara ek olarak direnç ve aktarımın katkısından bahsetmiştir. Bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılmış, uygulama alanlarına yönelik önerilerde bulunulmuştur.