Pubertal jinekomasti ve serum çinko düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Bu çalışmada, serum çinko düzeyleri ile pubertal jinekomasti arasında ilişki olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmamız kesitsel ve olgu kontrol çalışması olarak Ocak 2017 ile Ekim 2017 tarihleri arasında, Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Ergen Sağlığı Bilim Dalı'nda yürütülmüştür. Pubertal jinekomasti nedeniyle polikliniğimize başvuran ya da fizik muayenesinde pubertal jinekomasti saptanan 10 ile 20 yaşlar arasındaki ergenler çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların serum çinko değerleri karşılaştırılmıştır. Pubertal ve patolojik jinekomastinin ayrımı açısından, tüm olguların böbrek ve karaciğer fonksiyon testlerine, östrojen, total testosteron, DHEAS, β-HCG, FSH, LH, SHBG, prolaktin düzeylerine ve tiroid fonksiyon testlerine bakılmıştır. Serum çinko düzeyleri atomik absorbsiyon spektrofotometri metodu ile ölçülmüştür. Çalışmaya pubertal jinekomastisi olan 54 hasta ve 55 sağlıklı ergen olmak üzere toplam 109 olgu dahil edilmiştir. Pubertal jinekomasti grubundaki ergenlerin yaş ortalaması 14,2±1,7 (min-maks: 9,8-17,8) yıl, kontrol grubunun ise 15,8 ±1,4 (min-maks: 13,3-20) yıl olarak tespit edilmiştir (p<0,001). Pubertal jinekomastisi olan olguların hormonal değerlendirilmesinde beta-HCG değerleri tüm hastalarda 2 mIU/ml altında saptanmıştır. Bu ergenlerde bakılan FSH, LH, östradiol, testosteron, DHEAS, SHBG, prolaktin, TSH, sT4 değerleri normal sınırlarda bulunmuştur. Pubertal jinekomasti grubunda ortalama çinko düzeyi 99,42±19,35 (42-143,00) μg/dl, kontrol grubunda ise 108,94±21,33 (71,19-167,20) μg/dl olarak saptanmıştır (p=0,016). Testosteron seviyesi ile serum çinko seviyesi arasında düşük derecede pozitif yönde bir korelasyon saptanmıştır (r=0,321, p=0,22). Prolaktin ile serum çinko seviyesi arasında ise negatif yönde bir korelasyon saptanmıştır (r=-0,291, p=0,040). Çalışmamızın sonuçlarına göre serum çinko seviyesi pubertal jinekomastisi olan olgularda kontrol grubuna göre daha düşük bulunmuştur. Çinko seviyesi arttıkça testosteron seviyesi artmakta, prolaktin seviyesi ise azalmaktadır. Bizim çalışmamızdaki serum çinko seviyesi ile testosteron düzeyi arasında pozitif korelasyon bulunması, çinko eksikliği saptanan 2 hastada çinko tedavisi sonrası jinekomastide gerileme görülmüş olmasından yola çıkarak çinko seviyesi düşük olan olgularda çinko replasmanının yapılması pubertal jinekomasti yönetiminde göz önünde bulundurulması gerekebilir. Anahtar sözcükler: jinekomasti; çinko; testosteron; puberte; prolaktin