Radyoterapi alan meme kanseri kadınlarda iki farklı yöntemle uygulanan nefes egzersizinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

Bu araştırma radyoterapi uygulanan meme kanserli kadınlarda iki farklı yöntemle uygulanan nefes egzersizinin, yorgunluk ve uyku kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü müdahale çalışması olarak yapılmıştır. Araştırma bir hastanenin radyasyon onkoloji ünitesinde, pranayama, derin nefes egzersizi ve kontrol grubu ile (her bir grupta 20 hasta) toplam 60 hastada yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında, Veri Toplama Formu, Yorgunluk VAS, PYÖ, Uykusuzluk VAS ve PUKİ kullanılmıştır. Hastaların yorgunluk ve uykusuzluk VAS puanları haftalık (toplam 6 kez) olarak, PYÖ ve PUKİ ölçekleri ise radyoterapi öncesi ve radyoterapi bitiminde olmak üzere iki kez değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama, standart sapma ve en az-en çok şeklinde gösterilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Kruskal-Wallis testi, Wilcoxon testi ve Ki-Kare testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, yorgunluğun radyoterapinin dördüncü haftasında kontrol grubunda, derin nefes egzersiz grubuna göre ve beşinci haftasında ise kontrol grubunda tedavi öncesine göre anlamlı şekilde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Radyoterapinin üçüncü haftasında hem pranayama, hem derin nefes egzersiz grubunda, dördüncü haftasında ise pranayama grubunda, kontrol grubuna göre uykusuzluk şiddetinin azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Tedavi sonunda, tedavi öncesine göre, hem pranayama grubunda hem derin nefes egzersiz grubunda, uykusuzluk şiddetinin azaldığı (p<0,05) saptanmıştır. Kanser hastasına bakım veren hemşire ve diğer sağlık çalışanları tarafından, radyoterapiye bağlı yorgunluğun ve uykusuzluğun azaltılmasında hem pranayama, hem derin nefes egzersizlerinin hastalara öğretilmesi, pranayama ve derin nefes egzersizlerinin kliniklerde ve bireylerin evde uygulamalarına entegre edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, meme kanseri, nefes egzersizi, radyoterapi, uyku kalitesi, yorgunluk