Radyoterapi görmüş ratlarda pentoksifilinin HIF-1α gen ekspresyonu ve serum HIF-1α düzeyleri üzerine etkisinin araştırılması

Radyoterapi uygulamalarında, sağlıklı dokularda irradyasyona bağlı pek çok geç dönem komplikasyon karşımıza çıkmaktadır. Bu komplikasyonlardan biri de radyasyona bağlı fibrozistir. Baş boyun kanserlerinde radyoterapi uygulanan olgularda gelişebilen RBF'nin, hayat kalitesini düşüren ve trismus gibi diş hekimliği uygulamalarında da karşımıza çıkabilen pek çok olumsuz, ilerleyici özellikte semptomu mevcuttur. Çalışmamızda, pentoksifilinin dokulardaki hipoksik hasara karşı önleyici/tedavi edici etkinliğinin, irradyasyona bağlı fibrozis modeli oluşturduğumuz ratlarda, HIF-1α gen ekspresyon düzeyi ve buna eşlik eden histopatolojik bulgular üzerinden değerlendirilmesi planlanmıştır. Araştırmamızda kullanılan 17 adet erkek Sprague Dawley türü ratlar 3 gruba ayrılmıştır. 1. grup sadece radyoterapi uygulanmış deney grubu (R), 2. grup radyoterapi sonrasında 24 gün boyunca oral pentoksifilin uygulanan deney grubudur (PR). 3. grup tamamen sağlıklı 5 adet rattan oluşan kontrol grubudur (K). Kontrol grubundan rastgele seçilen 3 rata 24 gün boyunca oral pentoksifilin verilmiştir (K (+)). Deney gruplarına anestezi altında, 90Gy ekuvalan tek doz radyoterapi uygulanmıştır. Radyoterapi uygulmasını takiben fibrozis gelişmesini beklediğimiz süreçte, PR ve K (+) gruplarına, profilaktik amaçla oral pentoksifilin verilmiştir. 24. günün sonunda gruplar sakrifiye edilmiş ve kan örnekleri ile birlikte radyasyona maruz kalan M. rectus femoris kaslarından doku örnekleri alınmıştır. Kan örneklerinde HIF-1α gen ekspresyonu için ELISA çalışılmış; doku örneklerinde de histopatolojik bulgular ve Real-Time PCR bulguları değerlendirilmiştir. Histopatolojik incelemelerde radyasyona bağlı fibrozisin oluşmaya başladığı ancak matürasyonunun tam anlamıyla gerçekleşmediği belirlenmiştir. HIF-1α gen ekspresyonunun Real-Time PCR bulguları istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşamasa da gelişen fibrozis ile HIF-1α ekspresyonu arasında pozitif yönlü korelasyon olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca pentoksifilinin, radyasyona bağlı fibrozis üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu da gözlemlenmiştir. Çalışmamız pentoksifilinin RBF'yi sınırlama imkânı sunduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: pentoksifilin, fibrozis, radyasyona bağlı fibrozis, HIF-1α, radyoterapi Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 2020-36622.