Raif Necdet Kestelli'nin Resimli Türkçe Kamus'unda söz varlığı incelemesi

Bir milletin en kıymetli hazinesi, o dilde yazılmış olan sözlüklerdir. Sözlükler bir milletin kültür varlığının temel taşlarını oluşturur. Sözlüklerdeki kelimelerin ruhunda onu kullanan ve işleyen ulusun kültür mirası bulunmaktadır. Sözlükte bulunan kelimeleri bir milletin ataları asırlarca duymuş idrak etmiş ve bu kelimelerle duygularını, düşüncelerini sanatla işleyip ifade etmişlerdir. Bu yüce duyguların ve düşüncelerin dışa yansıması olan kelimeler bir milletin söz varlığını oluşturan önemli unsurlardır. Ulu bir milletin ruhunu yansıtan kelimelerin, sözlük haline getirildiği Resimli Türkçe Kamus'un söz varlığının incelenmediği tespit edilerek bu görev doğrultusunda tez çalışması yapıldı. Raif Necdet Kestelli tarafından kaleme alınan Resimli Türkçe Kamus Arap harfleriyle yazılan son Türkçe sözlük olması bakımından önem arz etmektedir. Sözlükte Arapça, Farsça, Türkçe kelimelerin yanında Batı kökenli kelimelere de yer verildiği tespit edilmiştir. 18590 söz bulunan sözlüğün dili sadedir. Bazı maddelerin resimlerle verilmesi bu sözlüğün önemini daha fazla artırmıştır. Öncelikle söz varlığı kavramı tanıtılarak söz varlığı ögelerine yer verildi. Daha sonra dillerin söz varlığı içinde bulunan atasözleri, deyimler, ikilemeler, birleşik kelimeler ve kalıp sözler tespit edilerek gramer yapıları incelendi. Gramer yapıları incelenen bu kalıplaşmış dil birimleri üzerine değerlendirmelerde bulunularak dil bilimciler tarafından ifade edilmiş bazı görüşler belirtildi. Kalıplaşmış dil birimleri incelendikten sonra, bilincin algılayarak dil ile yansıttığı canlı cansız bütün varlıklara verilen adlar, söz varlığı açısından ele alınarak kavramsal tasnifi yapıldı. Tespit edilen ad bilimi verileri morfolojik olarak irdelenmiş ve eklerin anlamları, görevleri, kökenleri hakkında görüşler tespit edilerek teze dahil edilmiştir. Bir milletin belleğini içerisinde barındıran sözlüklerin, söz varlığının kayıt altına alınması ve üzerine çalışılması o dili koruyacak, gelecek nesillere yeni imkânlar sunacaktır. Dolayısıyla dilin tılsımlı yanlarını ortaya çıkarmak ve bu mûcizevî dil birimlerini tespit etmek bir milletin aslî görevi olmalıdır. Bu görev doğrultusunda Resimli Türçe Kamus'un söz varlığı tespit edilerek incelendi. Anahtar Kelimeler: Ad bilimi, Gramer. Sözlük, Söz varlığı.