Ratlarda radyasyona bağlı beyin hasarında ramelteon'un olası tedavi edici etkisi

Kanser tedavisinde, en sık kullanılan tedavi metotlarından birisi radyoterapidir (RT). RT alan hastalarda akut dönemde başağrısıyla başlayıp ve geç dönemde demans, ölüme kadar giden sonuçlar olabilir. Uygulanan iyonlaştırıcı radyasyon, merkezi sinir sisteminde hücre içi reaktif oksijen türlerinin ve proinflamatuar sitokinlerin üretimini indükleyerek beyin doku ve çevresinde hücresel hasara yol açabilmektedir. Ramelteon (RML), antienflamatuar ve antioksidan etkileri olan bir melatonin reseptörü agonistidir. Bu çalışmada 10 Gray radyasyon uygulayarak oluşturulan beyin hasarında RML'nin olası tedavi edici etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, kontrol grubu, radyasyon grubu, radyasyon ile RML uygulanan grup ve RML uygulanan grup olmak üzere ve her grupta 8 rat olacak şekilde toplamda 32 adet Wistar Albino cinsi dişi rat kullanıldı. Çalışmanın sonunda ratlardan alınan kan örneklerinden hemogram ölçümü gerçekleştirildi. İzole edilen beyin dokularının bir hemisferine ait korteks bölgelerinden beyin hasarını gözlemlemek amacıyla histopatolojik olarak hematoksilen-eozin (H-E) boyaması yapıldı. Oksidatif stresi ölçmek için total oksidan seviye (TOS) ve total antioksidan seviye (TAS) ve oksidatif stres indeksi (OSI) çalışıldı. Ayrıca tümör nekroz faktör- α (TNF-α), kaspaz-3, kaspaz-9 ve interlökin-10 (IL-10) seviyeleri ELISA yöntemiyle ölçülüp değerlendirildi. Histolojik inceleme sonuçlarına göre, radyasyon uygulanan gruplarda ödem, vakuolizasyon ve apoptotik cisimciklere kontrol grubuna oranla istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazla rastlanmıştır. Ancak RML uygulanan grupta bu görünümün anlamlı ölçüde azaldığı hücre bütünlüğünün korunduğu gözlemlenmiştir. RT grubunda, kontrol grubuna göre yükselme gösteren OSİ'nin RML tedavisiyle anlamlı olarak düştüğü (p<0.0001) gözlemlenmiştir. Kontrol grubuna kıyasla; TNF-α değerinin radyasyon uygulanan gruplarda yükseldiği, RML tedavisiyle anlamlı bir şekilde düştüğü (p<0.0001) saptanmıştır. IL-10 seviyesi, radyasyon uygulanan grupta kontrol grubuna göre anlamlı düşme (p=0.003) göstermekle beraber RML tedavisi uygulanan grupta anlamlı bir şekilde yükselmiştir (p<0.0001). Radyasyon uygulaması sonrası kontrol grubuna göre kaspaz-3 ve kaspaz-9 seviyelerinin yükseldiği ve bu yükselmenin RML tedavisiyle anlamlı olarak düştüğü (p<0.0001) görülmüştür. Elde ettiğimiz bu sonuçlar; RML'nin, radyotoksite kaynaklı beyin hasarında antienflamatuar, antiapopitotik ve antioksidatif etkileri ile koruyucu ve tedavi edici rolünün olabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Radyasyon, Beyin Hasarı, Ramelteon, Oksidatif Stres, İnflamasyon, Apopitozis