Rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan otizm tanısı almış olan çocuklara sahip ebeveynlerin yaşam doyumunun, aile işlevlerinin ve öğrenilmiş güçlülüğünün incelenmesi

Araştırma, rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan otizm tanısı almış olan çocuklara sahip ebeveynlerin yaşam doyumunun, aile işlevlerinin ve öğrenilmiş güçlülüğünün incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde özel eğitime giden otizm tanısı almış çocukların ebeveynleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Gaziosmanpaşa ilçesi ile İstanbul ili Esenyurt ilçesi Rehberlik Araştırma Merkezi'nden (RAM) rapor almış olan otizmli çocukların ebeveynleri oluşturmuştur. Bu 575 ebeveyn kurum içerisinde rastgele örneklem yoluyla seçilmiştir. Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği Yaşam Doyumu Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanmış olan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 21.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Araştırmanın yaşam doyumu, aile değerlendirme ve öğrenilmiş güçlülük ölçekleri arasındaki ilişkiye Spearman Korelasyon analiz ile bakılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; ebeveynlerin gelir düzeyine, evlilik sürelerine ve çocukların özel eğitim merkezlerinde eğitim alma sürelerine göre anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Otizmli çocuğa sahip annelerin ve babaların yaşam doyumları, öğrenilmiş güçlükleri, iletişim düzeyleri, duygusal tepki verebilme düzeyleri, aile değerlendirme düzeylerinde anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Ebeveynlerin yaşlarına ve eğitim durumuna bakıldığında ise; problem çözme, iletişim, duygusal tepki verebilme ve aile değerlendirme düzeylerinde, ruh halini denetleme düzeyinde anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Eğitim düzeyi arttıkça, yaşam doyumunun daha yüksek olduğu görülmüştür. Otizmli çocuğun kaçıncı çocuk olduğunun; yaşam doyumunda, duygusal tepki verebilmede, aile değerlendirmede ve öğrenilmiş güçlülük düzeylerinde anlamlı farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Çocuğun tanı aldığı yaşın; planlı davranma düzeyinde, yaşam doyumu düzeyinde, problem çözmede, iletişimde ve duygusal tepki verebilmede anlamlı farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Ebeveynlerin aile değerlendirme düzeyleri arttıkça; öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin de düşmekte olduğu görülmektedir. Ebeveynlerin öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arttıkça; yaşam doyumu düzeylerinin de düşmekte olduğu görülmektedir. Bu bulgular güncel yayınlar ışığında tartışılmıştır.