Rekreatif bisikletçilerde motivasyon, öznel iyi oluş ve temel psikolojik ihtiyaç doyumu arasındaki ilişkinin analizi

Çalışmanın temel amacı, rekreatif amaçlarla bisiklet süren bireylerde temel psikolojik ihtiyaç tatmini, motivasyon ve öznel iyi-oluş (ÖİO) arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Ayrıca çalışmada rekreatif bisikletçilerin yaş gruplarına, eğitim düzeyine, kullanılan bisiklet çeşidine göre, rekreatif faaliyetlere katılım şekline göre, motivasyonlarında farklılıklar bulunup bulunmadığını ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Çalışmada öncelikle alanyazın taraması yapılmıştır. Araştırmanın evrenini facebook üzerinden Interrail Türkiye Bicyclerail Grubuna üye bisiklet severler oluşturmaktadır. Yapılandırılmış anket tekniği ile elde edilen veriler doğrultusunda, öncelikli verilerin genel örüntüsüne ilişkin betimleyici ve karşılaştırmalı istatistiksel analizler yapılmış ve değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Son olarak ise yapısal eşitlik modellemeleri ile sınanan araştırmanın hipotezlerine ilişkin sonuçlar rapor edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre farklı yaş gruplarında olmanın motivasyon türleri üzerindeki temel etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre, 20 ve altı yaş grubundaki bireylerin özerk motivasyon düzeyleri 51 ve üstü yaş grubundaki bireylerden daha yüksektir. Farklı eğitim düzeylerinde olmanın temel etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. İlköğretim mezunu bireylerin kontrollü motivasyon düzeylerinin diğer bireylerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kullanılan bisiklet çeşidinin motivasyon türleri üzerindeki temel etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Yarış bisikleti kullanan bireylerin özerk motivasyon düzeyi şehir bisikleti kullanan bireylerden daha yüksektir. Ayrıca katılımcıların faaliyete katılım şeklinin motivasyon türleri üzerindeki temel etkisinin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Faaliyete grup içerisinde katılan bireylerin hem özerk hem de kontrollü motivasyonları faaliyete bireysel olarak katılan bireylerden daha yüksektir. Araştırmanın temel hipotezlerinin test edilmesinde Yapısal Eşitlik Modeli kullanılmıştır. Bu çalışmada önerilen özerk motivasyon dolaylı etki modelinde, temel psikolojik ihtiyaç tatmininin, özerk motivasyon, yaşam doyum ve olumlu duygu durumunu pozitif ve anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Bununla birlikte özerk motivasyonun da yaşam doyumunu ve olumlu duygu durumunu pozitif ve anlamlı olarak yordadığı belirlenmiştir. Kontrollü motivasyon dolaylı etki modelinde, temel ihtiyaç doyumunun, yaşam doyumunu ve olumlu duygu durumunu pozitif ve anlamlı olarak yordadığı tespit edilmiştir. Ayrıca kontrollü motivasyonun da yaşam doyumunu pozitif ve anlamlı olarak yordadığı saptanmıştır. Motivasyonsuzluk dolaylı etki modelinde ise, temel ihtiyaç doyumunun, motivasyonsuzluğu negatif, yaşam doyumunu ve olumlu duygu durumunu pozitif ve anlamlı olarak yordadığı belirlenmiştir. Bunun yanısıra motivasyonsuzluğun da olumlu duygu durumunu negatif ve anlamlı olarak yordadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Rekreasyon, Temel Psikolojik İhtiyaç Tatmini, Motivasyon, Öznel İyi Oluş.