Dijital ebeveynlik tutumları ve ergenlerde internet bağımlılığı ilişkisi: Ergen-ebeveyn ilişki kalitesinin aracılık etkisi

Mevcut araştırmanın amacı, ergenlerde internet bağımlılığı, dijital ebeveynlik tutumları ve ergen-ebeveyn ilişki kalitesi arasındaki ilişkileri incelemektir. Temel amaç, dijital ebeveynlik tutumları ve ergenlerde internet bağımlılığı arasındaki ilişkide ergen-ebeveyn ilişki kalitesinin aracılık rolünün olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemi, 12-17 yaş aralığında en az bir ergen çocuğu olan ve Türkiye'de yaşamakta olan 182 ebeveynden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak, demografik bilgi formu, Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği (Digital Parenting Attitudes Scale-DPAS), Ebeveyn-Çocuk İnternet Bağımlılık Testi (Parent-Child Internet Addiction Test-PCIAT20) ve Ebeveyn-Ergen İlişki Kalitesi Ölçeği (Quality of Parent-Adolescent Relationship Questionnaire-QPARQ)'nden oluşturulmuş online bir anket kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veri, SPSS 26 Software ve PROCESS Macro v4.2 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada, değişkenler arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmak için korelasyon analizi; ergen-ebeveyn ilişki kalitesinin aracılık rolünü test etmek için aracılık analizi uygulanmıştır. Ayrıca çalışma değişkenlerindeki, demografik değişkenlere göre oluşan grup farklılıklarını analiz etmek için çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Yapılan korelasyon analiz sonuçlarına göre, ergenlerde internet bağımlılığı, çevrimiçi risklerden korumayı önceleyen dijital ebeveynlik tutumuyla pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Ebeveyn-ergen ilişki kalitesine bakıldığında, ergenlerde internet bağımlılığı, olumsuz ergen-ebeveyn ilişki kalitesiyle pozitif yönde ilişkiliyken, olumlu ergen-ebeveyn ilişki kalitesi ve açıklama boyutlarıyla negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Aracılık analizlerine göre, çevrimiçi risklerden koruma odaklı dijital ebeveynlik tutumuyla ergenlerde internet bağımlılığı arasındaki ilişkide, olumsuz ergen-ebeveyn ilişki kalitesinin kısmi aracılık etkisi belirlenmiştir. Çalışma sonuçları değerlendirildiğinde, çevrimiçi risklerden koruma ve etkin kullanımı onaylama konusunda dengeli dijital ebeveynlik tutumları, olumlu bir ebeveyn-ergen ilişki kalitesiyle birlikte, ergenler için internet bağımlılığına karşı koruyucu bir rol oynamaktadır. Araştırma bulguları, dijital ebeveynlik perspektifinden ve literatürdeki bulgular ışığında tartışma bölümünde değerlendirilmiş, akabinde, çalışmanın literatüre ve alana katkıları, sınırlılıkları ve gelecekteki araştırmalar ve ebeveynlere yönelik önerilere de yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: dijital ebeveynlik tutumları, internet bağımlılığı, ergen-ebeveyn ilişki kalitesi, ergenler, dijital ebeveynlik.