Ekonomik büyüme, kalkınma ve eğitim arasındaki ilişki: 1990-2020 dönemi

Ekonomik kalkınma ve büyüme, gelişmişlik seviyelerine bakılmaksızın tüm ülkelerin iktisadi politikalarının temel hedefleri arasında yer alır. Ekonomik kalkınma ve büyüme, ülkelerin sürdürülebilir bir sistem oluşturmasında birbirini tamamlayan iki unsur olarak değerlendirilmektedir. Ekonomik büyüme, kalkınma için finansman sağlarken; ekonomik kalkınma, büyümeye sürdürülebilirlik kazandırır. Ekonomik faaliyetlerin gerçekleşmesinde birçok faktörün etkisinin olduğu bilinmekte ve en önemlisi insan faktörü olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda, insan faktörünün verimliliğinin artırılmasında etkili olan eğitimin ekonomik kalkınma ve büyümeyle olan ilişkisi yadsınamaz bir gerçektir. Eğitim, işgücü becerilerini geliştiren, girişimciliği teşvik eden ve sosyal refahı artıran bir araçtır. Bu tez; eğitim ve eğitim göstergelerinin, ekonomik kalkınma ve büyüme üzerindeki etkilerini incelemeyi ve çözüm önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada; 1990-2020 yıllarının yıllık verileri kullanılarak, Türkiye örnekleminde analiz yapılmıştır. Verilerin analizi için; 6 değişken kullanılmış ve 3 model oluşturulmuştur. Değişkenlerin durağanlıklarının tespit edilebilmesi amacıyla serilere Augmented Dickey Fuller (ADF) ve Philips-Perron (PP) Birim Kök testleri uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisinin varlığı Fourier Eangle-Granger Eşbütünleşme testi ile analiz edilmiştir. Serilerin eşbütünleşik olduğuna karar verildikten sonra FMOLS yöntemi ile uzun dönem ilişkisi incelenmiştir. Veri analizi, eğitim ve eğitim göstergeleri ile ekonomik kalkınma ve büyüme arasında uzun vadeli bir ilişkinin var olduğunu otaya koymuştur. Bulgular, sermaye yatırımları, işgücüne katılım ve okullara kayıt oranları gibi ekonomik faktörlerin İnsani Gelişme Endeksi üzerinde pozitif etkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılırken eğitim harcamalarının İnsani Gelişme Endeksi üzerindeki etkisinin anlamsız olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sebepten dolayı eğitim göstergelerinin ve yatırımların eğitim seviyesine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.