Üniversite öğrencilerinde sosyal kaygı ve akran ilişkisinin mental iyi olma ile ilişkisi

Sosyal kaygı ya da sosyal fobi, başkalarının önünde bir şeyler yapma ve başkaları tarafından gözlemlenme ve suçlu olma korkusudur. Sosyal kaygı, gerçek veya hayali sosyal durumlarda var olan veya var olabilecek öznel değerlendirmelerden kaynaklanan kaygıdır. Sosyal anksiyete bozukluğu en sık görülen anksiyete bozukluğudur ve madde kullanım bozukluğu ve depresyondan sonra en sık görülen üçüncü ruhsal bozukluktur. Irak Sağlık Bakanlığı'nın yakın tarihli bir raporuna göre, 15 yaşın üzerindeki kişilerin yüzde 16,5'i depresyon ve sosyal anksiyete bozukuğuna sahiptir. Ayrıca yaşam boyunca sosyal kaygıya eşlik eden bozuklukların prevalansı %69 oranında belirlenmektedir. Akran ilişkileri, öğrencilerle olan ilişkilerden farklı olarak, benzersiz özelliklere sahiptir, üniversite öğrencilerinin sosyal gelişiminde büyük önem taşır ve yetişkinlerle ilişkilerinde oynayamayacakları çeşitli rolleri içerir. Akran ilişkilerinin ruh sağlığı sorunlarına ve bozukluklarına karşı tampon görevi gördüğü ve kişilerarası ilişkilerin kalitesinin refahı ve sosyal yeterliliği yordayabileceği öngörülmektedir. Orta Doğuda bu alanda çok az çalışma yapılmış ancak Iraklı üniversite öğrencileri arasında hiçbiri yapılmamıştır. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinde sosyal kaygı ve akran ilişkileri ile mental iyi oluşları arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlamıştır. Bu çalışma aşağıdaki araştırma sorularına cevap verecektir. 'Öğrencilerin ruh sağlığını etkilemede sosyal kaygı ve akran ilişkilerinin rolü nasıldır?' ve 'Demografik değişkerlerin sosyal kaygı ve akran ilişkileri ile ilişkiyesi nasıldır?' Araştırma 03/10/2023 - 25/10/2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmilştir. Araştırma katılımcıları, Bağdat Üniversitesinde bilimsel ve edebi ana dallarda eğitim gören üniversite öğrencilerden oluşmaktadır. Güç analizine göre, örneklem sayısının en az 218 öğrenciden olması gerektiği belirlenmiştir. Örnek seçme yöntemi olarak kolayda örnekleme kullanılmıştır. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim alınan bölüm, sınıf gibi kişisel veriler, Sosyal Fobi Envanteri, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği ve Aile- Ergen İlişkileri ölçeğinin akran ilişkileri alt boyutu kullanımıştır. Verilerin analizi SPSS 26 programında frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, ANOVA, t testi ve Pearson korelasyon testi kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi olarak p ≥0.05 kabul edilmiştir. Araştırmaya göre katılımcıların yaş ortalaması 22,78±3,375 yıl ve katılımcıların çoğunluğunu kadınlar oluştuğu belirlenmiştir. Katılımcıların Sosyal Fobi Envanteri puanı ortalama 36.08± 7.74, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği puanı ortalama 40.13 ± 10.01 ve Aile- Ergen İlişkileri ölçeğinin akran ilişkileri alt boyutu puanı 39.87 ± 5.01 olarak bulunmuştur. Medeni durum ve üniversite eğitimi bölümü ve sınıfı olarak gruplandırılan katılımcıların Sosyal Fobi Envanteri puanlarında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir. Öte yandan, cinsiyet, medeni durum, üniversite eğitimi bölümü ve sınıf olarak gruplandırılan katılımcılarda Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği puanlarının arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Cinsiyet, medeni durum, üniversite bölümü ve sınıfa göre gruplandırılan Aile- Ergen İlişkileri ölçeğinin akran ilişkileri alt boyutu puanlarının istatistiksel olarak farklı olduğu hesaplanmıştır. Yapılan korelasyon analizinde sosyal fobi puanı ile akran ilişkileri ve mental iyi oluş arasında negatif ilişki olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların tamamında sosyal fobi olduğu, orta dereceli akaran ilişkileri ve mental iyi oluşa sahip oldukları belirlenmiştir. Evli olmak, fen bilimlerinde eğitim almak, birinci sınıfta olmak sosyal fobiyi arttırır. Şiddetli sosyal fobiye sahip olmak mental iyi oluşu azaltır. Ksın cinsiyette olmak, bekar olmak, edebi bir bölümde eğitim görüyor olmak mental iyi oluşu arttırır. Kadınların, bekarların, edebi bölümlerde eğitim görenlerin ve yaştan bağımsız olarak dördüncü sınıfta olanların akran ilişkileri daha iyiydir. Sosyal fobi hem akran ilişklilerini hemde mental iyi oluşu olumsuz etkiler. Akran ilişkilerinin iyi olması ise mental iyi oluşu olumlu etkiler.