Remisyonda olan ve olmayan opiyat kullanım bozukluğu hastalarının aşerme, uyku kalitesi, cinsel işlevler ve yaşam kalitesi açısından karşılaştırılması

Giriş: Çalışmamızın amacı opiyat kullanımı devam eden opiyat kullanım bozukluğu (OpKB) hastaları, Buprenorfin/Nalokson (B/N) sürdürüm tedavisiyle remisyonda olan OpKB hastaları ve sağlıklı kontrolleri aşerme, uyku kalitesi, cinsel işlevler ve yaşam kalitesi açısından karşılaştırmaktır. Yöntem: Çalışmamıza 18-50 yaş arası, psikotrop veya antiviral ilaç kullanmayan, kronik fiziksel hastalığı olmayan, DSM-5 tanı ölçütlerine göre OpKB tanısı almış opiyat kullanımı devam eden 141 hasta, en az 6 aydır B/N sürdürüm tedavisiyle remisyonda olan 141 hasta ve 141 sağlıklı gönüllü birey dahil edilmiştir. Katılımcılar DSM-5 Eksen 1 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5) ile değerlendirilmiş ve idrar toksikoloji sonuçları incelenmiştir. İdrar toksikolojisinde opiyat pozitifliği saptanan 141 hastaya ve en az 6 aydır opiyat negatifliği ve buprenorfin pozitifliği saptanan 141 hastaya Sosyodemografik Veri Formu, Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği (ACYÖ) ve Kısa Form 36 (SF36) uygulanmıştır. Sağlıklı kontrollere de Sosyodemografik Veri Formu, PUKİ, ACYÖ ve SF36 uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda MAÖ puanı remisyonda olan hastalarda [median:1 (0-4)], opiyat kullanımı devam eden hastalara [median:18 (14-22)] göre anlamlı şekilde düşük saptanmıştır (p<0.001). Üç grubun PUKİ puanları anlamlı şekilde farklı olup (p<0.001), opiyat kullanımı devam eden hastalarda remisyonda olan hastalara göre (p<0.001), remisyonda olan hastalarda sağlıklı kontrollere göre (p=0.008) anlamlı şekilde yüksek saptanmıştır. Üç grubun ACYÖ puanları anlamlı şekilde farklı olup (p<0.001), opiyat kullanımı devam eden hastalarda remisyonda olan hastalara göre (p<0.001), remisyonda olan hastalarda sağlıklı kontrollere göre (p=0.031) anlamlı şekilde yüksek saptanmıştır. SF36 tüm alt grup puanları opiyat kullanımı devam eden hastalarda hem remisyonda olan hastalara hem de sağlıklı kontrollere göre anlamlı şekilde düşük (p<0.001) saptanmıştır. Remisyonda olan hastalarda ise fiziksel fonksiyon alt grubu haricindeki diğer tüm alt grup puanları sağlıklı kontrollerle benzer saptanmıştır (p>0.05). Remisyonda olan hastalarda B/N kullanım dozuna göre üç grup karşılaştırıldığında (8 mg/gün altı, 8-15 mg/gün, 16 50 mg /gün ve üstü) MAÖ, PUKİ, ACYÖ ve SF36 (enerji canlılık alt grubu hariç) puanları benzer saptanmıştır (p>0.05). Ayrıca B/N kullanım dozu ile MAÖ puanı arasında bir korelasyon saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamız sonucunda B/N sürdürüm tedavisi ile remisyonda olan hastaların opiyat kullanımı devam eden hastalara göre aşermesinin belirgin derecede azaldığını, uyku kalitesinin, cinsel işlevlerinin ve yaşam kalitesinin çok daha iyi olduğunu söyleyebiliriz. Remisyonda olan hastaların B/N kullanım dozuna göre aşermesi, uyku kalitesi, cinsel işlevleri ve yaşam kalitesi açısından fark bulunmamıştır. Bu nedenle hastaların tedavi uyumunu arttırmak ve remisyon süresini uzatmak için sürdürüm tedavisi düzenlerken her hastaya bireysel olarak yaklaşılmalı, bireyselleştirilmiş tedavi düşünülmelidir.