Reşat Nuri Güntekin'in romanlarında din algısı

İlk insandan günümüze kadar insanoğlunun yaşam stilini belirleyen ve önemli yer işgal eden unsurlardan biri de dindir. Bunun için de din insan kültürünün oluşumundaki en önemli etkenlerden biridir. Dinin en temel ögesi kutsal, bu dinin oluşumunu sağlayan varlıktır. İnancı oluşturan bu temel öge sayesinde insan attığı her adımda, yaptığı her harekette artık O'nun ayrılmaz bir parçası gibi olma zorunluluğu hisseder. Bir inancın yaygın ve toplum tarafından benimsenebilir hâle gelmesi yani sübjektif durumdan objektif bir kurum hâline dönüşmesi için kutsal metinlerde belirtildiği gibi o inancı temsil eden bir varlığın olması ve bunu açıklayarak yayması gerekir. Böylece subjektiflikten objektif hâle dönüşen dinler sonraki aşamalarda ya içinde yaşadığı toplum tarafından kabul görerek tarihsel sürekliliklerini devam ettirir, ya da o inanca karşı yapılan negatif propagandalarla erozyona uğrayarak toplum hayatından çekilmeye başlarlar. İnancın toplum tarafından benimsenmesi veya reddedilmesi noktasında bunun propagandasını yapacak unsurlardan biri de o toplumun içinde yaşayan yazarlar ve aydınlardır. Bu propaganda sözlü veya yazılı şekilde olabilir. Yazılı propaganda deyince elbette akıllara o toplumda kabul görmüş yazarlar gelir. Dolayısı ile yazar bir toplumda inancın yaygınlaşmasını/yerleşmesini ya da yok olmasını sağlayan önemli unsurlardan biri olduğu gibi, sadece inancın değil, toplumun şekillenmesinde, var olmasında ve sürekliliğini devam ettirmesinde Fikir Mühendisliği görevini de görür. Toplumu bu derece etkileyen aydın ve yazarların da yetiştiği zihinsel yapı ve dönemsel gelişmelerle beraber içinde bulundukları konjöktür de önemlidir. Bu açıdan biz Osmanlı Devleti'nin dağılması sonrasında ondan bakiye bu topraklarda kurulan Türkiye Cumhuriyetinde her iki devri de yaşamış olan yazarlardan Reşat Nuri Güntekin'in romanlarını inceleyerek, romanlarında işlediği din algısını, bunu okuyuculara ne şekilde sunduğunu, bu sunumundaki yöntem-teknikler ve gerekçelerinin yanında, vermeye çalıştığı açık ve gizli mesajları inceledik. Bu incelemelerimiz sonucunda; Reşat Nuri Güntekin'in tüm romanlarında olmasa da bazı romanında toplumun dînî değerlerine ve inananlarına karşı açıktan tahkir, karalama ve toplumun inancının kökenine yönelik tereddütlerinin olduğuna ve bunların reddedilmesine yönelik sorgulamalar neticesinde yaşadığı dönemin bilimsel gelişmelerine uygun olarak alternatifler sunma gayretleriyle karşılaşılmıştır. Bu araştırmayı yaparken, Reşat Nuri Güntekin'in romanlarından ve Reşat Nuri Güntekin'in eserleri hakkında yapılan akademik çalışmalardan yararlanılmıştır.