Retinopati gelişen ve gelişmeyen tip 2 diyabetli hastaların öz yönetim ve metabolik kontrol düzeyleri: Vaka-kontrol çalışması

Amaç: Bu çalışma, retinopati gelişen ve gelişmeyen tip 2 diyabet hastalarının, özyönetim ve metabolik kontrol düzeylerini karşılaştırarak, öz yönetim ve metabolik kontrol düzeyinin retinopati gelişimine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Yöntem: Bu vaka-kontrol çalışmasında, örneklemi bir üniversite hastanesinin göz polikliniğine başvuran, retinopati gelişen (n=50) ve gelişmeyen (n=51) toplam 101 hasta oluşturdu. Veriler, "Tanıtıcı Soru Formu" ve "Tip 2 Diyabetli Kişilerde Diyabet Öz Yönetim Ölçeği" kullanılarak toplandı. Ayrıca hastaların laboratuvar sonuçlarına, kan basıncı, beden kitle indeksi (BKİ) değerlerine bakıldı. Çalışmanın verileri Ki-Kare analizi ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi ve anlamlılık düzeyi 0.05 olarak belirlendi. Bulgular: Katılımcıların büyük çoğunluğu (%85.1) aşırı kilolu veya obez olup, %70.3'ünün HbA1C, %25.7'sinin LDL, %44.6'sının Trigliserid, %10.9'unun total kolesterol düzeyi, %23.8'inin sistolik kan basıncı, %22.8'inin diyastolik kan basıncı normalin üzerindeydi. Katılımcıların tip 2 diyabet öz yönetim düzeyleri hem alt faktörlerde hem de toplamda orta düzeyde bulundu. Retinopati gelişen ve gelişmeyen katılımcılar karşılaştırıldıklarında, katılımcıların sadece HbA1c ve sağlık hizmetleri kullanımı alt faktörü puan ortalamaları, retinopati gelişen grupta istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdi (p<0.05). Yüksek HbA1c değerinin hastalarda retinopati gelişme olasılıklarını 1.71 kat arttırdığı, düzenli sağlık hizmetleri kullanımının ise 0.91 kat azalttığı belirlendi. Sonuç: Bu çalışma sonucunda diyabet hastalarının kan şekerini kontrol altında tutmalarının ve düzenli olarak sağlık kontrolüne gitmelerinin retinopati riskini azaltmada etkili olduğu görüldü. Bu sonuçlar doğrultusunda diyabetli bireylerle çalışan hemşirelerin ve diğer sağlık çalışanlarının evde kan şekerinin yönetimi ve düzenli sağlık kontrolünün önemi konularında hastaları yeterine bilgilendirmeleri önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Retinopati, Tip 2 diyabet, öz yönetim, metabolik kontrol.