Ticaret ortakları arasında getiri ve volatilite bulaşması: Türk piyasası'ndan kanıtlar

Bu tezde, 1 Ocak 2015 - 31 Aralık 2022 dönemi boyunca Türkiye'nin ihracat, ithalat, doğrudan yabancı yatırım girişleri ve doğrudan yabancı yatırım çıkışları açısından yüksek ve düşük ticaret ilişkilerine sahip olduğu ülkelerin ilgili endeksleri ile Türk hisse senedi ve tahvil endeksleri arasındaki getiri, volatilite yayılmaları ve koşullu korelasyonların dinamik yapıları incelenmiştir. Çalışmada kullanılan spesifik endeksler, her seçilmiş ülke için genel piyasayı temsil eden birincil hisse senedi endeksleri, imalat, finans, teknoloji ve telekomünikasyon sektörlerini temsil eden dört sektörel endeks ve bir 10 yıllık tahvil endeksini içermektedir. Yüksek Ticaret grubunda Almanya, İngiltere, İtalya, Hollanda, ABD ve Çin yer alırken, Düşük Ticaret grubunda Avustralya, İsveç ve Kanada bulunmaktadır. Bu çalışmanın bir diğer önemli yönü, küresel Covid-19 pandemisinin Türkiye ve ticaret ortakları arasındaki bu endekslerin getirilerinin değişkenliği, volatilite yayılmaları ve koşullu korelasyonlarını nasıl etkilediğinin incelenmesidir. Covid-19 pandemisinin kesin tarihi, ilgili yapısal kırılma testleri ile belirlenmiştir. Son olarak, dört farklı dışsal değişkenin Volatilite Endeksi (VIX), Brent Ham Petrol (BRENT), Döviz Kuru (USD/TRY) ve Kredi Temerrüt Takası (CDS) getirilerinin koşullu korelasyonlar üzerindeki etkileri ayrı ayrı incelenmiştir. Covid-19 pandemisinin kesin tarihini belirlemek için yapısal kırılma testleri (ICSS) uygulanmıştır. Getiri ve volatilite yayılmalarını incelemek için Vektör Otoregresif- Asimetrik Dinamik Koşullu Korelasyon (VAR-ADCC-GARCH) yöntemi kullanılmıştır. Dışsal değişkenlerin koşullu korelasyonlar üzerindeki etkisini analiz etmek için Dışsal Değişkenlerle Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Heteroskedastisite (GARCHX) yöntemi uygulanmıştır. Çalışmanın katkıları beş ana başlıktadır: Birincisi, Türkiye'nin finansal endeksleri ile ticaret hacmi yüksek veya düşük olan ülkelerin finansal endeksleri arasındaki bağlantıların varlığı. İkincisi, Türkiye Sağlık Bakanlığı'nın açıkladığı Covid tarihlerine bağlı kalmak yerine, her bir Türk finansal piyasasındaki gerçek kırılma tarihlerinin belirlenmesi ve buna bağlı olarak Covid etkilerinin tespit edilmesi. Üçüncüsü, piyasa yapıcıları ve karar vericiler için portföy çeşitlendirmesi amacıyla sektörel endekslerin de göz önünde bulundurulması. Dördüncü olarak, sadece borsa endekslerinin yanında, ülkelerin makroekonomik verilerini gösteren bir değer olan 10 yıllık tahvil endekslerinin de sisteme dahil edilmesi. Beşinci ve son olarak, dışsal değişkenlerin sisteme dahil edilerek ülkeler arasındaki koşullu korelasyonlara etkilerinin ölçümlenmesi. Bu çalışmanın sonuçları, finansal piyasalarda getiri ve volatilitedeki ani artışların bulaşma etkilerini belirlemeye yardımcı olabilir ve bu nedenle yatırımcılara portföylerini çeşitlendirme ve riskleri etkin bir şekilde koruma konusunda içgörüler sağlayabilir.