Riske göre düzeltilmiş sermaye getirisi: Türkiye ve Rusya bankaları üzerine bir çalışma

Bankacılık sektörü, finansal sektörün önemli bir alt sektörüdür. Ekonomik büyümenin finansmanında önemli bir rol oynar. Tasarruf sahiplerini, hane halkını, girişimcileri, yatırımcıları, üreticileri, özel sektörü ve kamu sektörünü ilgilendirir. Bankalar, faaliyetlerini destekleyerek ekonominin işlemesini sağlar. Günümüzde bankalar birçok farklı zorlukla yüzleşmek zorunda kalmakta ve şiddetli bir rekabete maruz kalmaktadır. Tüm bunlar bankaları doğrudan etkilemekte ve onları tüm kaynaklarını yoğunlaştırmaya ve maksimum verimlilikle kullanmaya zorlamaktadır. Bu koşullar altında her gün likidite sorunları, sermaye yeterliliği ve diğer riskler ortaya çıkmaktadır. Bankalar ayrıca faaliyetlerini etkileyen çok çeşitli dış faktörlere de maruz kalmaktadır. Risk yönetimi, bankanın mali politikasının bir parçasıdır. Bir bankanın mali politikası, mali kaynaklarının oluşturulması ve dönüştürülmesine yönelik genel politikasıdır. Finansal politika temelinde, ticari bankanın finansal kaynakları yönetilir ve riskler yönetilir. Günümüzde riskleri yönetebilmek için farklı modeller ve oranlar kullanılmaktadır. Riski yönetebilme açısından önemli oranlardan biri - RAROC (Risk-Adjusted Return on Capital - Riske göre düzeltilmiş sermaye getirisi) oranıdır. RAROC sistemleri sermayeyi iki ana nedenle tahsis eder: risk yönetimi ve performans değerlendirmesi. Risk yönetimi amacıyla, her bir iş birimine sermaye tahsisinin birincil amacı bankanın optimal sermaye yapısını belirlemektir. Bu süreç, her bir iş biriminin riskinin (volatilitesinin) bankanın genel riskine ve dolayısıyla bankanın genel sermaye gereksinimlerine ne kadar katkıda bulunduğunun değerlendirilmesini içerir. Bu tez kapsamında bankaların kredi ve piyasa riskleri incelenerek, Türkiye ve Rusya'da faaliyette bulunan bankaların üzerine bir uygulama yapılmıştır. Bankalar için RAROC gibi matematiksel ve istatistiksel yöntemlerin kullanılması finansal risk yönetimi açısından önemlidir. Bu yöntemler, bankaların portföylerindeki riskleri tahmin etmelerine ve riske göre düzeltilmiş getiriler elde etmelerine olanak sağlamaktadır. Ancak bu yöntemlerin doğru bir şekilde kullanılabilmesi için uzman bir finansal analistin gözetiminde yapılması tavsiye edilmektedir. Bu araştırma kapsamında elde edildiği verilere göre hem Türkiye hem de Rusya bankalarının RAROC 1 ve RAROC 2 oranlarının sabit ve tutarlı olmadığı tespit edilmiştir. Buna risk seviyesinin sürekli olarak değişmesi, risklerin hesaplanma yöntemlerinin değişmesi, mevzuatın değişmesi, kar ve özkaynağın azalması ya da artması, rezervlerin azalması ya da artması gibi birçok neden olabilir. Anahtar Kelimeler: Risk, RAROC, Riske Göre Düzeltilmiş Sermaye Getirisi, Bankacılıkta Riskler, Basel Anlaşmaları, VİKOR.