Roma-Part savaşları ışığında doğu siyaseti ve toprak-sınır mücadeleleri

Tarih boyunca günümüz İran coğrafyası, tarihsel açıdan oldukça önemli medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Şüphesiz bu medeniyetlerden en önemlileri Akhaemenidler (Persler), Arsakidler (Partlar) ve Sasaniler (Yeni Persler) idi. Birbirinin devamı niteliğinde olan bu imparatorluklar, uygarlık tarihinde var oldukları sürece kendilerini doğu dünyasının hâkimi olarak görmüşlerdir. Bu doğrultuda tezimizin konusunu oluşturan Partlar, Roma ile iki yüzyılı aşkın bir süre boyunca egemenlik mücadelesi vermiştir. Sulla'nın doğudaki faaliyetleri esnasında, MÖ 92 yılında Partlarla yapılan ilk barış antlaşmasıyla başlayan iyi ilişkiler, yerini zamanla düşmanlıklara bırakacaktır. İki ülke arasında savaşa neden olan en önemli faktörlerin Armenia ve Fırat Nehri üzerindeki hâkimiyet yarışı olduğunu görüyoruz. MÖ 53'te Crassus önderliğinde, Carrhae Savaşı ile birlikte başlatılan bu husumet, Macrinus'un Partlara karşı yenilip barış istemek zorunda kaldığı MS 218 yılına kadar devam etmiştir. Bu süreçte artık eski gücünü yitirmiş olan Part İmparatorluğu, MS 227'de son Part Kralı V. Artabanus'un, Sasani Kralı Ardashir tarafından öldürülmesiyle tarih sahnesinden çekilecektir.