Romatoid artrit tanılı hastalarda ev egzersiz programının uyku kalitesi üzerine olan etkileri

Giriş: Romatoid artrit; sinovial eklemleri tutan bilateral simetrik poiartrit şeklinde seyreden kronik, inflamatuar, romatizmal bir hastalıktır. Romatoid artrit hastalarında uyku problemleri, normal populasyona oranla daha sık görülmektedir. Uyku kalitesindeki bozukluk, yaşam kalitesini de etkileyerek hastalar için önemli problemler yaratabilmektedir. Amaç: Çalışmamızda Romatoid Artrit hastalarındaki uyku kalitesini değerlendirmek, uyku bozukluklarını belirlemek ve 8 haftalık ev egzersiz programının uyku kalitesi üzerine olan etkilerini görmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza; Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Polikliniklerine 01 Mart 2020- 30 Eylül 2020 tarihleri arasında başvuran ACR/EULAR sınıflama kriterlerine göre Romatoid Artrit olarak tanımlanan 40 hasta dahil edilmiştir. Hastalar internet aracılığıyla ulaşılan randomizasyon şemasına göre egzersiz grubunda 20, kontrol grubunda 20 hasta olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Egzersiz grubundan; mevcut medikal tedavilerine ilaveten, temelde aerobik, eklem hareket açıklığı, germe ve güçlendirme egzersizlerinden oluşan 8 haftalık ev egzersiz programı, ve minimum 3 gün/hafta olacak şekilde uygulanması istendi. Kontrol grubuna ise müdahalede bulunulmadı. Kontrol grubuna 8 hafta sonunda egzersiz programı verildi. Hastaların tümüne günlük adım sayılarını ölçüp kaydetmeleri için pedometre verildi. Hastalar başlangıçta ve 8. haftada Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, yaşam kalitesi (SF-36), Sağlık değerlendirme anketi, DAS28 hastalık aktivitesi açısından değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza katılan hastaların % 70'inde kötü uyku kalitesi (PUKİ>5) olduğunu saptadık. Hastalarımızın yaşam kalitesi skorlarının Türk toplumunun ortalama değerlerine göre daha kötü olduğunu saptadık. RA 84 hastalarında uyku bozukluklarıyla ilişkili faktörleri incelediğimizde; en çok ilişkili faktörlerin hastalık aktivitesi ve gece ağrısı olduğunu gördük. DAS28 skoru daha yüksek olan katılımcılarda uyku kalitesinin daha düşük olduğunu saptadık (PUKİ>5). Uyku bozukluğuyla ilişkili bulduğumuz diğer faktörler; ileri yaş, kadın cinsiyet, artrit varlığı, sabah tutukluğu süresiydi. Hastalarda saptadığımız en sık görülen uyku sorunları ; uykuya dalmada güçlük, gece uyku bölünmeleriydi. 8 haftalık aerobik, eklem hareket açıklığı, germe ve güçlendirme egzersizlerinden oluşan ev egzersiz programı ile hastaların uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve hastalık aktivitesinde istatistiksel olarak anlamlı düzelme olduğunu gösterdik. Kontrol grubunda ise anlamlı değişiklik saptanmadı. Sonuç: Romatoid Artrit tanılı hastalarda uyku kalite bozukluklarının görülem sıklığı yüksektir. Hastaların yaşam kalitesi normal popülasyona göre daha kötüdür. 8 haftalık ev egzersiz programı uyku kalitesi ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde etkilidir. Anahtar Kelimeler: romatoid artrit, uyku, yaşam kalitesi, ev egzersiz programı