Isolation of potential drug candidate molecules from rumex acetosella L. and in silico, in vitro researches on those molecules

Bu tezde R. acetosella ekstreleri ve içerdiği maddeler üzerinde biyolojik aktivite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. R. acetosella'nın geleneksel olarak diyabet ve kansere karşı kullanılması nedeniyle bitkiden hazırlanan bazı ekstreler ve bunardan izole edilen bazı maddelerin antidiyabetik ve sitotoksik etkileri araştırılmıştır. Oksidatif stresin bu hastalıkların etiyolojisinde rol alması nedeniyle, başlangıçta ön araştırma olarak antioksidan çalışmalar yapılmış ve etanollü ekstrelerin en iyi antioksidanlar olduğu görülmüştür. Daha sonra, R. acetosella'nın fitokimyasal profilini belirlemek için izolasyon çalışmaları yürütülmüştür. İzole edilen maddelerin ve temel antrakinon aglikonlarının sitotoksisiteleri "resazurin redüksiyon" ve "proteaz viability marker" yöntemleri ile araştırılmıştır. Aloe-emodin en yüksek sitotoksik etkiyi göstermiş ve sitotoksisitesinin altında yatan mekanizmalar da ayrıca araştırılmıştır. Hücre döngüsünün bozulmasının, apoptozun, nekrozun, reaktif oksijen türlerinin, mitokondri zar potansiyelinin bozulmasının ve DNA zararının indüklendiği görülmüştür. Mikrodizi hibridizasyonu, aloe-emodin ile muamele edilen CCRF-CEM hücrelerinde düzensiz gen profillerini ortaya çıkarmış ve qPCR analizi ile doğrulanmıştır. Motif analizi ile NF-κB transkripsiyonal bir düzenleyici olarak gösterilmiştir. Moleküler doking ve "reporter hücre" yöntemleri ile aloe-emodin/NF-κB ilişkisi gösterilmiştir. Ekstreler ve antrakinon aglikonlarının antidiyabetik etkileri, α-amilaz ve α-glukozidaz inhibisyonu yöntemleri ile araştırılmış; etanollü ekstrelerin R. acetosella'nın geleneksel kullanımını doğrulayacak şekilde antidiyabetik etkili olabileceği gösterilmiştir. Tüm bulgular, R. acetosella ve aloe-emodinin diyabet ve kanserde yeni ilaçların geliştirilmesinde potansiyel olabileceklerini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Rumex acetosella, aloe-emodin, kanser, diyabet, fitokimya. Teşekkür: Bu tezde yer alan çalışmalar, TÜBİTAK 2214-A ve 2211-C burs programları ve Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (Proje No: 1216, TED-2017-15246) tarafından desteklenmiştir.