Rusça ile Türkçenin kültürel ve dilsel farklılıklarının edebi eser çevirisine yansımaları (Reşat Nuri Güntekin-Çalıkuşu)

"Rusça ile Türkçenin Kültürel ve Dilsel Farklılıklarının Edebi Eser Çevirisine Yansımaları" (Reşat Nuri Güntekin-Çalıkuşu) başlıklı, doktora tez çalışmamızın amacı; Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu adlı edebi eserinden faydalanarak, Türkçe ve Rusça dillerini çeviri yolu ile karşılaştırarak Türkiye ve Rusya arasındaki tüm evrelerde gelişen ilişkileri, kültürel ve dilsel farklılıkları ortaya çıkarmaktır. Türk ve Rus kültürlerini irdeleyerek farklılık ve benzer tarafları öne sürmek ile beraber Türkçeden Rusça'ya tercüme edilen edebi eserin incelenmesidir. Şimdiye kadar yapılan okumalar kapsamında çalışmaların içeriğine bakıldığında, özellikle politik ve ekonomik açıdan karşılaştırmalar olup dilsel ve kültürel açıdan olmaması göze çarpmaktadır. Böylece bu tezdeki amacımız Türk ve Rus halklarının dillerini ve kültürlerini dünya üzerinden algılama biçimlerini karşılaştırmaya yöneltmiştir. Bir başka halkın dünyayı nasıl algıladığının özelliklerinin bilinmesi, öncelikle farklı uluslardan insanlar arasındaki karşılıklı iletişimi tam olarak mümkün kılan uzman çevirmenler için önemli bir unsurdur. Çevirmen vasıtası ile edebi eser üzerinden, Türk ve Rus kültürlerini ve tarih boyunca iletişim içerisinde olan iki ülkenin kültürel ve dilsel özelliklerini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu çalışmada cevap bulmayı umduğumuz sorular aşağıda olduğu gibidir. Türkiye Rusya İlişkileri hangi zamana dayanmaktadır? Türk ve Rus dillerinin, Türkiye Rusya ilişkilerinin gelişiminin günümüz ile karşılaştırılması sonucu nedir? Türkçe ve Rusça dillerinin dilsel açıdan ortak ve farklı noktaları nelerdir? Türk ve Rus kültürlerinin ve geleneklerinin benzerliklerinelerdir? Rusça ve Türkçe aynı edebi eserlerin kültürel ve dilsel açıdan karşılaştırılmasında alınacak sonuç nedir? Rus halkının Türkiye hayranlığının sebepleri nelerdir? Rusya ve Ruslar açısından tarih boyunca İstanbul'un, tarihi kader kenti olmasının nedeni nedir? Bu iki kültürün farklılıklarını incelemek ancak çeviri yolu ile gerçekleşebilir. Bu yüzden çalışmada kültür aktarımı ana sorunumuzdur. Bu tezde Rus ve Türk kültürel ilişkilerinin incelenmesi hedeflenmektedir. Bu seçilmiş edebi eserde kültürel yansımalar ne şekilde oluşmuştur? Çevirinin bir kültür aktarımı olduğu savını düşündüğümüzde, cevabını aradığımız hususlardan biri de çevirmenin bir kültür uzmanı olarak edebi metinleri çevirirken para kültürü, dia kültürü veya idio kültürü içerisinde kalıp kalmadığıdır. Bunlara ek olarak bu çalışma çeviri-bilim ve kültür-bilim araştırmaları olmak üzere iki disiplini de bir araya getirmektedir. Ayrıca roman çevirilerindeki kültürel etkileşimler üzerinde durulmuştur. Bu çalışmamızda, Türk ve Rus kültürlerinin "Çalıkuşu" romanında nasıl ve ne şekilde karşılaştığını, söylem yakınlığını ve ayrılığını çeviri üzerinde irdelemeye çalıştık.