Rüstem Paşa Camii çinilerinde kullanılan Rumi çeşitleri ve Rumi elemanları

Bu çalışma, Osmanlı mimarisinin önemli yapılarından biri olan Rüstem Paşa Camii'nde yer alan rumi motifleri ve rumi bezeme elemanlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında caminin bezeme programında kullanılan rumi motiflerinin türleri, kompozisyon şemaları ve uygulama teknikleri detaylı biçimde analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler doğrultusunda, özellikle çini ile bezeli alanlardaki rumi motiflerinin kullanım özelliklerine ilişkin önemli bulgulara ulaşılmıştır. Bütün rumili tasarımların vektörel çizimleri ve puslandırılmış fotoğraf çizimleri yapılarak belgelenmiştir. Yapıdaki süslemelerin çoğunda rumi motifleri belirgin bir ağırlığa sahiptir. Duvarlar, kemer tablaları, mihrap cephesi, pandantifler gibi çeşitli mimari unsurlarda bu motifler farklı yoğunluklarda yer almaktadır. Özellikle ulama karo, bordür, pano, pandantif ve köşebent gibi dekoratif ögelerde rumi motifleri yaygın olarak kullanılmıştır. Camideki çini süslemelerinde yaklaşık %80'inin rumi motifli karolardan oluştuğu tespit edilmiştir. Bordürlerde %70, pandantiflerde %85, kemer tablalarında ise %80 oranında rumi motifli tasarımlar uygulanmıştır. Çalışmada incelenen rumi motif türleri arasında en yaygın olarak sade rumilere yer verildiği, bunu hurde rumilerin izlediği, bezemeli rumilerin ise daha sınırlı kullanıldığı tespit edilmiştir. Sarılma rumilere ise yalnızca tek bir panoda rastlanmıştır. Motiflerde tercih edilen renkler arasında kobalt mavinin en yaygın renk olduğu görülmüş; kırmızı genellikle iç detaylarda, yeşil ise daha sınırlı oranda kullanılmıştır. Bu tez, Rüstem Paşa Camii'ndeki rumi motiflerin Osmanlı çini sanatındaki önemini ortaya koyarak, geleneksel tasarım kurallarına uygun şekilde yeni tasarımlarda nasıl değerlendirilebileceğine dair rehberlik sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Rüstem Paşa Camii, Rumi, Türk Çini Sanatı, Rumi Elemanları, Hurde Rumi, Sarılma Rumi, Sencide Rumi.