Rüşvet ve irtikâp suçları

Rüşvet ve irtikâp suçları 5237 sayılı TCK'nın özel hükümlere ilişkin ikinci kitabının, dördüncü kısmında, "Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar" başlığı altında düzenlenmiştir. Rüşvet, görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlanmasıdır. Rüşvet çok failli ve heterojen hareketli bir karşılaşma, telâki suçudur. Rüşvet suçunun mağduru toplumdur. Rüşvet suçu, rüşvet alan bakımından özgü bir suç olup faili yalnızca kamu görevlisi olabilir. Rüşvet suçunun maddi konusu kamu görevlisinin görevinin ifası ile ilgili bir işi yapması ya da yapmaması karşılığında elde ettiği menfaattir. Rüşvet suçunun hareket unsurunu, rüşvet anlaşması çerçevesinde kamu görevlisine ya da bilgisi dâhilinde üçüncü kişiye rüşvet verilmesi ve verilen rüşvetin bu kişilerce alınması oluşturmaktadır. Rüşvet suçu kamu görevlisi tarafından menfaat elde edildiği anda tamamlanır ancak rüşvet anlaşmasının yapılmasıyla da tamamlanmış sayılır. Rüşvet suçuna teşebbüs mümkündür. Rüşvet suçunda TCK m. 254 uyarınca bir şahsi cezasızlık hali olarak etkin pişmanlık kurumunun uygulanabileceği hüküm altına alınmıştır. Rüşvet suçu, soruşturma iznine tâbi değildir. İrtikâp suçu, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu/güveni kötüye kullanarak, haklı bir işini gereği gibi gördürmek isteyen kişiden, icbar, ikna ya da hatadan yararlanma suretiyle kendisine ya da başkasına yarar veya bu yolda vaatte bulunulmasını sağlamasıdır. Suçun kanunda, icbar suretiyle irtikâp, ikna suretiyle irtikâp ve hatadan yararlanmak suretiyle irtikâp olmak üzere birbirinden bağımsız üç ayrı tipi düzenlenmiştir. İrtikâp suçu, özgü bir suç olup faili yalnızca kamu görevlisi olabilir. İrtikâp suçunun maddi konusu failin durumunu objektif olarak iyileştiren her türlü yarardır. İrtikâp suçunda, TCK m. 250/4 uyarınca suça konu malın değerinin azlığı ve mağdurun ekonomik durumu dikkate alınarak cezada indirim yapılabilir.