Safevîler Dönemi İran'da ordu ve savaş

Bu çalışmada Safevî ordusunun Kızılbaş-Türkmen aşiretlerine dayalı geleneksel yapıdan daha düzenli, kalabalık ve ateşli silahların yaygın kullanıldığı modern bir yapıya dönüşümü meselesine değinilmiştir. Dönüşümü aksatan ve hızlandıran unsurlar vakayinameler, seyahatnameler ve gazavatnameler gibi çeşitli tarihi kaynaklardan elde edilen veriler üzerinden analiz edilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte askeri dönüşümün stratejiye ve sınır politikasına etkileriyle savaş alanındaki taktik uygulamalara yansımalarını ortaya koymak, bunu yaparken de coğrafi koşulları daima göz önünde bulundurmak çalışmanın temel amaçları arasındadır. Bu amaçlar doğrultusunda yapılan araştırmalarda Safevîlerin dönemin askeri gelişmelerine gecikmeli de olsa uyum sağladıkları, topçuluk, piyade düzenine geçiş ve tahkimat konularında ilerleme kat ederek ordularını yeniden yapılandırdıkları anlaşılmıştır. Bu gelişmeye bağlı olarak Safevî ordusunun dış tehditlere karşı rekabet gücünü arttırdığı, toprakları dahilinde harekât alanını genişleterek yerel güçlerin isyanlarına son verip devletin merkezileşme sürecine katkıda bulunduğu tespit edilmiştir. Safevî Devleti'nin dönemin yeni muharebe yöntem ve taktiklerini sahada denemekten asla vaz geçmediği, askeri teknolojinin batıdan doğuya transferinde önemli bir köprü vazifesi gördüğü hususları da çalışmada varılan diğer sonuçlardır. Devletin sonradan yıkılma sürecine girmesi ise son dönemlerde yaşanan uzun süreli barış ortamının getirdiği savaşmaktaki isteksizlik ve askeri gelişmelere karşı ilgisizliğin yanında yiğitlik gibi geleneksel yapıya özgü değerlerin aşınmaya uğramasıyla izah edilmesi mümkündür.