Sağlık Bakanlığı rutin programında bulunmayan aşılar ile ilgili hekimlerin uygulamaları

Giriş ve Amaç: Çocuk sağlığını koruma ve enfeksiyon hastalıklarını önlemede aşılama en etkili yöntemdir. Her ülkenin kendi ulusal bağışıklama programı mevcuttur. Ülkemizde sağlık bakanlığı ulusal aşı takvimi dışında opsiyonel aşılar da bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı; hekimlerin opsiyonel aşılar hakkındaki bilgi düzeyleri, aşıları önerme ve kendi çocuklarına yaptırma durumunu tanımlamaktır. Materyal/Metot: Bu araştırma 3 Haziran 2020 ve 1 Nisan 2021 arasında Manisa ve çevresinde görev yapan pediatri hekimi ve aile hekimlerine yönelik hazırlanan bilgi formu yüz yüze veya telefonla doldurulularak yapıldı. Tüm istatistiksel analizler SPSS 20.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza Manisa ili ve çevresinde çalışmakta olan 124 pediatri ve 117 aile hekimi, toplam 241 hekim katıldı. Bilgi formlarında verilerin yetersiz olması nedeniyle 14 hekim çalışmadan çıkarıldı. Formların doldurulma oranı %76 idi. Çalışmamızda hekimlerin %51'i opsiyonel aşılar hakkında bilgilerinin yeterli olduğunu belirtirken pediatri hekimlerinde bu oran %64, aile hekimlerindeyse %37 olarak bulundu (p=0.000). Hekimlerin %40.1'i daima opsiyonel aşılarla ilgli bilgilendirme yapmakta iken %39.2'si aile bilgi talep ederse bilgilendirdiğini belirtti. Bilgilendirme konsunda aksaklıkların nedenini %51.8 poliklinik hasta sayısının fazla olması, %24.1 opsiyonel aşılarla ilgili bilgi verilmesini unutması, %7,3 Sağlık Bakanlığı aşı takvimini yeterli bulması olarak belirtmektedir. Çalışmaya katılan hekimlerin %99.1'i opsiyonel aşılardan en az bir tanesini önermektedirler. Bu aşılar arasından en sık önerilen (%96.9) ve kendi çocuklarına yaptırmayı en çok tercih ettikleri (%85) aşı rotavirüs aşısıdır. Opsiyonel aşıların önerilmesi açısından pediatri ve aile hekimleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Sağlık bakanlığı ulusal bağışıklama programına alınması önerilen opsiyonel aşılar sırasıyla meningokok B (%84), rotavirüs (%83), meningokok ACWY (%81), HPV (%62), influenza (%34) olarak belirtilmiştir. Ancak aile hekimleri (%70) pediatristlere (%53) göre HPV aşısının programa alınmasını daha fazla önermişlerdir (P=0.010). Ayrıca çocuk sahibi olan ve olmayan hekimler kıysalandığında çocuk sahibi olmayan hekimler opsiyonel aşılar hakkında bilgi düzeylerinin yetersiz olduğunu daha fazla belirtmektedirler (p=0.000). Sonuç: Çalışmamızda hekimler opsiyonel aşı bilgi düzeylerinin yetersiz olduğunu düşünmekte olup aile hekimleri pediatri hekimlerine göre bilgilerinin daha yetersiz olduğunu bildirmektedirler. Rotavirüs en çok önerilen aşıdır. Öneriler: Pediatri ve aile hekimlerinin opsiyonel aşılarla ilgili bilgilerinin arttırılması amacıyla bu aşılara yönelik rehberler hazırlanmasına ve eğitimlerin planlanmasına ihtiyaç vardır. Opsiyonel aşıların Sağlık Bakanlığı Ulusal Aşılama Programına alınabilmesi açısından ülkemiz için maliyet etkinlik çalışmaları yapılması gerekmektedir.