Sağlık çalışanlarının yeme farkındalığı ve e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeyleri ile beslenmeye ilişkin parametreler arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışma sağlık çalışanlarının yeme farkındalığı ve e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeyleri ile beslenmeye ilişkin parametreler arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla Eylül 2023-Nisan 2024 tarihleri arasında özel bir hastanede çalışan 44 erkek 66 kadın sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Çalışanlara yüz yüze anket formu hazırlanmış olup genel bilgiler, sağlığa ilişkin bilgiler, genel beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzına ilişkin bilgiler, sosyal medya kullanımı, antropometrik ölçümler (vücut ağırlığı (kg), boy uzunluğu (cm), bel çevresi (cm)), Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30), e-Sağlıklı Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği (e-SBO) uygulanmıştır. Tüm bireylerin yaş ortalaması 33.6±9.46 yıl olup erkeklerin beden kütle indeksi (BKİ) ortalaması 27.5±3.60 kadınların ise 23.0±3.97'dir. Bireylerin yeme farkındalığı puan ortalamasına bakıldığında erkeklerin 3.2±0.43 puan kadınların ise 3.4±0.47 puana sahip olduğu saptanmıştır. Cinsiyete göre yeme farkındalığı puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı puan ortalamaları erkeklerin 39.7±7.16 kadınların ise 39.9±7.46 olduğu saptanmıştır. Çalışma sonucunda bireylerin yeme farkındalığı düzeyi ile e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeyi arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Çalışma yeme farkındalığı ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkide erkeklerde yeme farkındalığı düzeyi arttıkça bel/boy oranın azaldığını (r=-0.327, p<0.05); kadınlarda yeme farkındalığı düzeyi arttıkça vücut ağırlığının (r=-0.300, p<0.05), bel/boy oranın (r=-0.376, p<0.05) ve BKİ değerinin azaldığını (r=-0.258, p<0.05) saptamıştır. Bireylerin e-sağlıklı beslenme okuryazarlık düzeyi ile antropometrik ölçümleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Beslenme parametreleri ile ilişkisinde erkeklerde yeme farkındalığı düzeyi arttıkça toplam yağ yüzdesinin arttığı (r=0.340, p<0.05), TDYA yüzdesinin arttığı (r=0.464, p<0.05) karbonhidrat yüzdesinin ise azaldığı (r=-0.374, p<0.05) gösterilmiştir. Erkeklerde e-Sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeyi arttıkça karbonhidrat yüzdesinin arttığı (r=0.301, p<0.05) gözlenmiştir. Kadınlarda yeme farkındalığı düzeyi ve e-Sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeyi ile günlük enerji, mikro ve makro besin ögesi alımları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır (p>0.05). Sonuç olarak bireylerin yeme farkındalığı düzeylerinin ve e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeylerinin vücut ağırlığı (kg), bel/boy oranı ve BKİ üzerinde etkisi olduğu gibi enerji ve makro besin ögesi üzerinde etkisi olabileceği sonucuna varılmıştır.