Sağlık sektöründe Baumol maliyet hastalığının geçerliliği: Euro Bölgesinden ampirik kanıtlar

Sağlık harcamalarındaki sürekli ve kümülatif artışlar kamu bütçeleri üzerine ciddi baskılar oluşturmaktadır. Politika yapıcılar ve vatandaşlar tarafından endişeyle karşılanan bu durumun nedenleri çeşitli çalışmalarda ele alınmış, fakat ortak bir mutabakat sağlanamamıştır. Sağlık harcamalarının genellikle kamu tarafından finanse edildiği göz önüne alındığında bu harcamaların nedenlerinin tespiti mali sürdürülebilirlik açısından oldukça önem taşımaktadır. Bu doğrultuda gündemdeki yerini koruyan açıklamalardan biri Baumol'un maliyet hastalığıdır. Baumol'a göre bu sürekli ve kümülatif artışın bir nedeni sağlık sektöründeki ücret artışının verimlilik artışından daha fazla olmasından dolayı birim maliyetlerin yükselmesidir. Baumol buradaki maliyet artışlarının enflasyonun üzerinde gerçekleştiğini vurgulayarak ilgili harcamaların GSYİH'ya oranının devamlı artan payına dikkat çekmektedir. Dolayısıyla sağlık harcamalardaki artış trendinde Baumol maliyet hastalığının etkili olup olmadığının araştırılması önemlidir. Bu çalışmada 1995-2019 dönemi kapsamında güncel panel zaman serisi teknikleri kullanılarak seçili Euro Bölgesi ülkelerinde Baumol'un maliyet hastalığının sağlık sektörü özelindeki geçerliliği araştırılmaktadır. Baumol değişkeni yalnızca sağlık sektöründeki ücret ve verimlilik farkına dayandıralarak hesaplanmıştır. Böylelikle mevcut ampirik literatürün aksine sağlık sektörü toplam ekonomi veya durgun sektörlerden ayrıştırılarak özgün bir model geliştirilmiştir. Ayrıca Baumol maliyet hastalığının etkisini sınarken kişi başına düşen gelir, yaşam beklentisi, nüfus yapısı, medikal teknoloji ve sendikalaşma oranı gibi muhtemel açıklayıcı değişkenlerin rolü de kontrol edilmiştir. Elde edilen bulgular, Euro Bölgesi ülkelerindeki cari sağlık harcamalarının Baumol maliyet hastalığının etkisi olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca reel fiyatlarla tekrar sınandığında sonuçların değişmediği ortaya koyulmuştur. Diğer yandan ilgili örneklemde kişi başına düşen gelir ve ortalama yaşam beklentisinin cari sağlık harcamalarının önemli açıklayıcıları olduğu belirlenmiştir.