Sağlık sosyolojisi perspektifinden diyabet hastalığı: Van ili örneği

Biyolojik olarak ele alındığında sağlık ve hastalık olgularının genellikle sağlık bilimlerinin inceleme alanı olarak görüldüğü anlaşılabilmektedir. Ancak sağlık ve hastalık olgularının toplumsal sorunlar olarak görülmesi ile birlikte inceleme alanının sağlık bilimlerinin yanı sıra genel anlamda sosyal bilimler, özelde ise sosyoloji alanlarına doğru genişlediği söylenebilir. İnsanlık tarihinin her döneminde, dönemin koşullarına bağlı olarak belirli hastalıklar görülmüştür. Günümüz dünyasının bir sonucu olan kentleşme, toplumsal yapıda gerçekleşen değişimler, toplumsal eşitsizlikler, tüketim kültüründe değişimler gibi faktörler diyabet hastalığının artışında rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, diyabet hastalığının biyolojik yönlerinin değil toplumsal yapıda nasıl bir yerde durduğu, bireylerin gündelik yaşam pratikleri, aile ve sosyal yaşamda bıraktığı etkileri, hasta bireyin yaşadığı zorluklar ve bu hastalıkta yapılan eksikler ile beklentilerin neler olduğudur. Bununla birlikte hastalığın bir kent üzerindeki yansımasının, özellikle Van il merkez ilçelerinde ki dağılımın ortaya konması da çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Çalışmada hem nitel hem de nicel araştırma yöntemini içeren karma yöntem kullanılmıştır. Nicel veri toplama sürecinde Sağlık Bilimleri Üniversitesi Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne 1 Ocak 2024 – 1 Ocak 2025 tarihleri arasında başvuru yapan ve araştırmanın evrenini temsil eden bireyler örneklem grubu olarak kabul edilerek verileri kullanılmıştır. Nitel veri toplama sürecinde ise olasılığa dayalı olmayan amaçlı örneklem tekniği kullanılarak, araştırmanın evrenini temsil eden 25 bireyden örneklem grubu oluşturulmuş ve yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre; düzenli takip, tedavi yönetimi tercihi ve düzenli egzersizde cinsiyeteler arasında değişkenler olduğu; hasta imgesinin eksik, düşük hayat kalitesine sahip, dinç olmayan, imtihan edilen, kısıtlanmış olarak şekillendiği; diyabet hastalığının bireyin aile ve sosyal yaşamı üzerinde etkilerinin olduğu; toplumsal yapıda diyabet hastalığı ile ilgili bilinç düzeyinin eksik olduğu; hastalık yönetiminde alternatif sağlık uygulamalarına yönelim olduğu anlaşılmaktadır.